• 2 sene önce
  • 0 Yorum
  • 1077 Görüntülenme

Eski oyunlarımızı niçin unuttuk?

eski-oyunlarimizi-nicin-unuttuk4275-s

\’\’Çocuklar artık Seksek, Üçtaş, Birdirbir oynamıyorlar. Sevmiyorlar eski oyunları. Bilgisayar ve Atari oyunları ile meşgul her biri. Halbuki biz o eski oyunları ne çok oynardık. Sokağa çıkar, akşam dönerdik eve. Sokaklar bizim için oyun yeri idi. Kışın bile sokakta oynanacak oyunlarımız vardı. Akşam gelen misafirlerin çocukları ile evde oynayabileceğimiz oyunlar bulurduk.\’\’

Siz de böyle düşünüyorsanız, gelin biraz tartışalım. Önce bu durumu teyit etmek için ufak bir araştırma yapalım. Çevremizdeki çocuklara çocukluğumuzda keyifle oynadığımız beş on oyunun adını söyleyelim. Bakalım, bilen çıkacak mı? Çocuklarımızın eski oyunları bilmek şöyle dursun, adlarını bile duymadıklarını göreceğiz.
Evet, çocuklarımız geleneksel oyunları oynamıyorlar. Çünkü onlar o oyunları bilmiyorlar. Bilmedikleri bir oyunu nasıl sevsin, nasıl oynansınlar? Çocukların eski oyunlarını bilmemeleri şaşılacak bir durum değil aslında. Onlara o oyunları öğretmesi gerekenler; anneler, babalar, dedeler, ablalar, ağabeyler görevlerini yapmadılar, kendi oynadıkları oyunları çocuklara öğretmediler. Öğretmedikleri gibi, sokaklarda oyun oynanabilecek bir alan da bırakmadılar. Geleneksel çocuk oyunlarından vazgeçenler, bugünün çocukları değil, onların büyükleri olan bizleriz.

Biraz abartılı olmakla birlikte şu gerçeğin altını çizmek faydalı olacaktır: Bazı çocuklarımız keşkek, tarhana, ev yoğurdu ve pekmezi neden bilmiyorlarsa, eski oyunları da onun için bilmiyorlar. Köylerinin adını veya iki üç kuşak önceki dedelerinin isimlerini neden bilmiyorlarsa, eski oyunlarımızı da onun için bilmiyorlar.

Köyden kente göçmemiz ve modernleşme çabamız bizim \’\’kopuş\’\’ hikâyemizdir. Son iki yüz yıldır doğal bir süreç yaşamadık.Onun için fikirlrimiz doğal sosyolojik süreçlerin değil, sosyal  mühendisliklerin ürünüdür. Bugüne gelişimiz, suyun doğal yollarla denize kavuşması gibi değil. Elbet bütün insanlık son yüzyıllarda bu hengâmeyi az çok yaşadı. Biz ise “travmatik” boyutlarda yaşadık. Geleneksel çocuk oyunlarının durumu ayrı bir hikâye değil, bu kopuşun ve travmanın bir cüzüdür.

“Çocuklarımız, geleneksel çocuk oyunlarını bilmedikleri için oynamıyorlar.” tespitinin ardından,“Çocuklarımıza o güzel eski oyunları öğretsek ne güzel olur, hemen oynamaya başlarlar” diye bir cümle kurmak niyetinde değilim. Bu kadar basit bir çaba ile böyle bir sonuç elde etmek mümkün değil.

Kültürel unsurlar, sadece bilgi aktarımı ile değil, uygulama ile sonraki nesillere geçer. Bu geçişi sağlayacak bir hava, ortam gerekir. Tam bu noktada “Kültürel iklim” ifadesi o kadar anlamlı duruyor ki…Çocuk, çelik-çomak veya birdirbir oyununu ağabeyi, ablası, komşu çocukları ile oynayabilseydi, bu oyunlar sonraki nesle geçmiş olacaktı. Bu geçiş esnasında oyunlar doğal değişimini ve gelişimini sürdürecek, teknolojik ve kentsel gelişmelere göre de bazı oyunlar yeni formlar, şekiller kazanacaktı. Muhtemelen şöyle bir sonuç meydana çıkacaktı:

* Geleneksel oyunların bir kısmı çocuklarca hiç değiştirilmeden oynanmaya devam edilecekti.

* Bir kısmı, başka oyunlarla karşılaşacak, bu karşılaşma sonrası değişime uğrayarak yeni halleriyle varlıklarını sürdüreceklerdi.

* Bir kısmı kentleşme ve teknolojik gelişmeler etkisiyle yeni formlara (bilgisayar, internet, lunapark, oyun parklarına) uyarlanacaktı. Mesela seksek’in internet versiyonu olacak veya birdirbirin ilham verdiği bir bilgisayar oyunu çıkarılacaktı. Hatta lunaparklarda ip atlamanın yeni versiyonları ile karşılaşacaktık. Bezirgânbaşı veya Körebe oyununun hızlandırılmış şekli dev oyun parklarında kendine yer bulacaktı. İstop oyunu belki de Olimpiyatların gösteri oyunlarından biri olacak, Saklambaç kentlere uygun yeni bir şekille oynanmaya devam edilecekti. Belki de mimarlar, mühendisler kentleri ve apartmanları inşa ederken planlarına oyun alanları da ekleyeceklerdi.

Böyle  olsaydı, geleneksel çocuk oyunları değiştirilmeden veya yeni formlarla varlıklarını sürdürecek, az bir kısmı unutulacaktı. “Böyle olsaydı….” Yani köyden kente göçmemiz ve modernleşme çabalarımız \’\’kopuş\’\’ şeklinde olmasaydı. Kopuş olmasaydı veya kopuştan hemen sonra, ne yapmalıyız sorusunun cevaplarını doğru şekilde verebilseydik…

“Batının teknolojisini alalım, ahlakını almayalım” cümlesi, söylendiği dönem için işe yarar gözüken bir çıkış olsa da, eksik yanları vardı. Teknolojisini aldığımız Batı’dan doğrudan ahlak almadık ama “biçim” aldık. Bilgisayar, içinde çocuk oyunu ile birlikte geldi. Oyunlar, doğal olarak geldiği toprakların kültür, dini, medeniyet unsurlarından izler de getirdi. Elbet biçimler, simgeler, içinde bir miktar “ahlak” da barındırırdı. Fark edemedik.

Derdimiz “ağıt yakmak” değil. İki yüzyıllık yolculuğumuzu bir de çocuk oyunları açısından fotoğraflamak istedik. Çözüm var mı, diye sorarsanız, mümkündür, deriz. Konuşmalıyız, tartışmalıyız, çalışmalıyız.

Şimdi  büyüklere şu soruyu soralım: Bir dakikada, eski çocuk oyunlarından kaç tanesini sayabilirsiniz?

Zorlanacağınızdan kuşkum yok. En iyisi ben size kopya vereyim. Uzun Eşek, Mendil Kapmaca, Birdir Bir, Bezirgânbaşı, Seksek, ortada sıçan, Yakar Top, Beştaş, İp Atlama, Topaç, Cızır Bızır, Çındırpır, Dalye, Hınbıl, İsim-Şehir, Deleme, Ebe-Sobe, Ferfene, Gece-Gündüz, İstop, Köşe Kapmaca, Kutu Kutu Pense, Kurt-Kuzu, Saklambaç, Dokuztaş…Biz bir nefeste bunları sayabildik.. Siz devam edebilirsiniz.

(Erol Erdoğan\’ın \’\’Çocuklar geleneksel oyunları sevmiyor diyorsanız bir daha düşünün\’\’ adlı yazısından yararlanarak…)

Benzer Konular

Yorumlar & Görüşler

Daha önce yorum gönderilmemiş. İlk yorumlayan siz olun!

Yorumunu Gönder

Son Yazılanlar