2.Mahmut Dönemi Islahatları Nelerdir

Konusu 'Osmanlı Tarihi' forumundadır ve Demir tarafından 26 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. II. Mahmut Dönemi Islahatları,

    Alemdar Mustafa Paşa, İstanbul’a gelerek IV. Mustafa’yı tahttan indirmiş ve yerine II. Mahmut’u geçirmiştir. Kendisi de sadrazam olmuştur. İlk iş olarak Kabakçı Mustafa ve adamlarını ortadan kaldırmış, ulufe alım satımını yasaklamış, ıslahatlar için uygun ortamı hazırlamıştır.
    II. Mahmut, kendinden önceki ıslahatçılar gibi düzenin aksayan yönlerini düzeltmeye çalışmamış, işlevini yitirmiş kurumları kaldırarak yerine yenilerini getirmiştir.

    Sened-i İttifak (1808)

    II. Mahmut ile merkezi dinlemeyen ayanlar arasında yapılan sözleşme olup bu sözleşmeyle ilk kez Osmanlı padişahının haklarına sınırlama getirilmiştir.

    Bu sözleşmeye göre:

    Padişah, ayanların haklarını ve varlıklarını tanıyacaktır.
    Ayanlar kendi bölgelerinden devletin asker ve vergi toplamasına yardım edecektir.
    Padişahın girişeceği ıslahat hareketlerine karşı tepki hareketlerinde ayanlar padişahın yanında yer alacaktır.
    Sözleşme padişahın yetkilerini kısıtlayan ilk belgedir. Bu yönüyle Magna Carta’ya benzer. Ayanlık hukukilik kazanmıştır. Devletin ayanlara söz geçiremeyecek kadar güçsüz olduğunun göstergesidir.

    Islahat Hareketleri

    Askeri Alanda

    Alemdar Mustafa Paşa tarafından Sekban-ı Cedit Ocağı kurulmuştur.
    Sekban-ı Cedit’in kaldırılmasıyla Eşkinci Ocağı kurulmuştur. (Yeniçerilerin baskısı nedeniyle bu ocak yeniçerilerden oluşmuştur.
    Duraklama Dönemi’nden itibaren bozulmaya başlayan Yeniçeri Ocağı, halkın desteğinin alınması sonrası kaldırılmıştır (Vaka-i Hayriye 1826). Bunun sonucunda:
    Padişahlar yeniden yönetimde tek başına tekili olmuştur. (Merkezi otorite kuvvetlenmiştir.)
    Batı tarzı ıslahatların yapılması kolaylaşmıştır.
    Asakir-i Mansure-i Muhammediye adı verilen bir ordu kurulmuştur.
    Harp Okulu ve Askeri Tıbbiye açılmıştır.
    Askeri Bando kurulmuştur (Mızıka-i Hümayun).

    Yönetim Alanında

    Divan örgütü kaldırılmış ve yerine bakanlar kurulu oluşturulmuştur (Nazırlık Sistemi). Bakanlıkların bir araya gelmesiyle oluşan hükümete “Heyet-i Vükela” denmiştir.
    İller doğrudan merkeze bağlanmıştır.
    Memurluklar İç (Dâhiliye) ve Dış (Hariciye) olarak ayrılmıştır.
    Memurlara fes, ceket, pantolon giymeleri, kravat takmaları ve tıraş olma zorunluluğu getirilmiştir.
    Müsadere usulü kaldırılmıştır.
    İlk nüfus sayımı yapılmıştır. Sadece erkekler sayılmıştır. (Askeri ve ekonomik amaçlıdır.)
    Hediye ve rüşvet yasaklanmıştır.
    Posta, polis ve karantina teşkilatları kurulmuştur. (Merkezi otoriteyi kuvvetlendirir.)
    Din ve mezhep ayrımı kaldırılmıştır.
    Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye (Adalet-Hukuk İşleri Yüksek Kurulu) adlı bir kurum oluşturulmuştur. Bu kurum, yönetim ve yasama konularında padişaha danışmanlık yapmıştır. (Danışma kuruludur.) Bu kurulun çalışanlarına dokunulmazlık hakkı verilmemiştir. Nedeni ise ıslahat hareketlerine karşı olanların kurula girebileceği ihtimalidir.
    Yönetim alanındaki ıslahatları yürütmek için komisyonlar kurulmuştur:

    Dâr-ı Şura-yı Babıâli (Askerlik İşleri Kurulu)

    Dâr-ı Şura-yı Babıâli (Başbakanlıkla çalışan kurul -ıslahatlara öncülük eden kuruldur-)
    Muhtarlıklar kurulmuştur. (Merkez otoriteyi kuvvetlendirir.)
    Tımar sistemi kaldırılmış ve memurlara maaş sistemi getirilmiştir. (Tımar sisteminin kaldırılması merkezi otoriteyi zayıflatmıştır.
    Memurların tayin, terfi ve cezalandırılmaları kurallara bağlanmıştır.
    Devlet dairelerine padişahın resmi astırılmıştır.
    İlk kez bir padişah yurtiçi geziye çıkmıştır.

    Eğitim ve Kültür Alanında

    İlköğretim İstanbul’da zorunlu kılınmıştır.
    İlk defa Avrupa’ya öğrenci gönderilmiştir.
    Takvim-i Vakayi adlı ilk resmi gazete çıkarılmıştır.
    Yüksek okullara öğrenci yetiştirmek için Mekteb-i Ulumu Edebiye, devlet memuru yetiştirmek için Mekteb-i Maarif-i Adliye adlı orta dereceli okullar açılmıştır.

    Ekonomi Alanında

    Yabancı ve Türk tüccarlara gümrük kolaylıkları sağlanmıştır.
    Yerli mallar özendirilmiştir.
    Kumaş (çuha) fabrikası kurulmuştur.
    İngiltere ile yapılan Balta Limanı Ticaret Antlaşması ekonomiyi olumsuz etkilemiştir.