Akarsu vadisi, plato ve ova nasıl oluşur?

Konusu 'Zengin Bilgiler' forumundadır ve Chanyeol tarafından 12 Eylül 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Akarsu vadisi, plato ve ova nasıl oluşur?

    Vadi, akarsuyun yatağını enine ve derinlere doğru aşındırmasıyla oluşan çanaklardır. Sürekli inişi bulunan bu çanaklar, ilk evrede “V” harfine benzer. Bu tür vadilereçentik vadi denir. Çentik vadiler zamanla yanlara doğru genişler ve akarsuyun aktığı yerin yanlarında düzlükler oluşur. Bu tür vadiler tabanlı vadi olarak adlandırılır. Tabanlı vadilere eğimin az olduğu alanlarda aşındırmanın daha çok yamaçlara doğru geliştiği yerlerde rastlanır. Bazı vadiler ise kayaçların yapısına ve topoğrafyaya göre biçimlenmektedir. Kanyon vadi, farklı dirençteki tabakaların farklı aşınımı sonucunda oluşmuş yamaçları dik ve taraçalı vadilerdir. Vadilerden bazıları da akarsuyun dağ sıralarını enine yarmasıyla oluşur. Bu tür vadiler boğaz ya da yarma vadi olarak adlandırılır. Bu vadiler, dik yamaçlı ve derin vadilerdir. Farklı sertlikteki kayaçlardan oluşan yamaçlardan biri hızlı, diğeri yavaş aşınır. Bu farklı aşınma sonucunda vadi yamaçlarından biri yatık, diğeri dik olur. Bu tür vadilere asimetrik vadi denir.
    Plato, akarsular tarafından yarılmış geniş düzlüklerdir. Platolar, lav düzlüklerinin ya da yükselmiş peneplen alanlarının aşınmasıyla oluşmaktadır.
    Ova, akarsuyun derine gömülmemiş olduğu, çevresine göre çukurda kalan, yüzeyi alüvyonlarla örtülü geniş düzlüklerdir. Ovalar oluşumlarına göre dağ eteği, tektonik, karstik ve delta ovası gibi adlar almaktadır. Dağ eteği ovaları, yan yana oluşan birikinti konilerinin birleşmesi sonucunda oluşur. Tektonik ovalar, yer kabuğu hareketleriyle çökmüş olan alanların, akarsuların taşıdığı alüvyonlarla kaplanması sonucunda oluşur. Grabenlerde oluşan ovalar bu türdendir. Karstik ovalara polye de denir. Bu tür ovalar, bir sonraki konuda incelenecektir. Delta ovaları ise akarsuyun taşıdığı materyalleri denize döktüğü yerde biriktirmesiyle oluşur. Delta oluşması için akarsuyun bol miktarda materyal taşıması, kıyı derinliğinin az olması, kıta sahanlığının geniş olması, kıyıda güçlü akıntıların olmaması ve kıyıda gelgit etkinliğinin az olması gerekir. Bu tür ovalara gelgit genliğinin az olduğu iç denizlerde rastlanır.