Alegori Ne Demektir?

Konusu 'Web Sözlük' forumundadır ve Lavinia tarafından 11 Ocak 2013 başlatılmıştır.

  1. Alegori Nedir

    İstiâre-i temsiliyye,bir düşünceyi, duyguyu inandırıcı ve etkili kılmak için, daha çok soyut kavramları somutlaştırarak yani bir bakıma simgeleri kullanarak anlatma yöntemi. Değişik bir ifadeyle, bir düşünce veya kavramın bir varlık ya da nesneyle somutlaştırılarak anlatılması.Anlatma esasına bağlı öğretici eserlerde, ekseriyatla bu tarz bir anlatım tercih edilir. “Böyle eserlerde çoğunlukla olayın kahramanı veya kahramanları okuyucu için birer ‘vekil’ veya ‘sembol’ olarak hareket ederler veya temsil edilirler. (...)

    Alegorinin ayırt edici özelliği, metinsel (textual) olmaktan çok yapısal bir sembolizme dayanmasıdır.” (Boynukara 1997: 8,9) Yusuf Has Hacib’in (XI. yy) Kutadgu Bilig’i (1069),Şeyhî’nin (1373-1431) Harnâme’si, Şeyh Gâlib’in (1757- 1799) Hüsn ü Aşk’ı (1782) anlatımında alegoriyi esas alan eserlere örnek gösterilebilir. Dünya edebiyatında George Orwell’ın 1984 ve Hayvanlar Çiftliği romanları, alegorinin en iyi örnekleridir. Yeni şiirde de, “anlatma” kaygısı öne çıkınca alegoriye başvurulmuştur. Tevfik Fikret’in “Devenin Başı” manzumesi, bu bağlamda tipik bir örnektir. İnsan yaşantısının niteliklerini taşıyan / yansıtan, dinî, ahlakî, felsefî ve toplumsal bir düşünceyi insana iletmeye çalışan, hayvan,bitki ve herhangi bir eşyanın simge olarak kullanıldığı masallar da alegoriktir.Simgecilikle alegorik anlatımı birbirinden ayıran temel nokta,sembolün evrensel, alegorinin ise sınırlı kabul edilmesidir.Söz gelimi, terazi bütün uluslarda adaletin, tilki kurnazlığın sembolüdür.Ama herhangi bir eserdeki bir sembol, sadece o eserin çerçevesi içinde, geçici bir zaman için bir anlamı temsil edebilir; Yahya Kemal’in “Sesiz Gemi” şiirindeki geminin tabutu temsil etmesi örneğinde olduğu gibi.

    Kaynak: Prof.Dr.Turan Karataş / Edebiyat Terimleri Sözlüğü