Atatürk'ün Geometri Kitabı Hakkında Bilgi

Konusu 'Hakkında bilgi' forumundadır ve Nehir tarafından 10 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. Atatürk'ün Geometri Kitabı

    Atatürk Türk milletine her alanda yenilik ve çağdaşlığın yolunu açarken, bilimsel anlamda da oldukça faydalı bir çalışmaya imza atmıştır. Atatürk’ün 1936-1937 yıllarında yazdığı 44 sayfalık geometri kitabı sayesinde bugün geometri terimleri en kolay ve anlaşılır şekilde yazılıp okunmaktadır. Atatürk’ün Dolmabahçe Sarayı’nda kendi el yazısı ile yazmış olduğu geometri kitabında matematiksel bir çok terim geliştirilerek, anlaşılması oldukça güç olan Osmanlıca terimlerin ezberlenme ve öğrenme güçlüğüne son verilmiştir. Birçok terimi anlaşılır hale getiren Atatürk’ün geometriye katkıları oldukça büyük olmuştur.

    Atatürk’ün yazdığı geometri kitabı, 1937 yılında Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yazar adı belirtilmeden yayımlanmıştır. Aynı yıl Atatürk, Türk Dil Kurumu’nun daha önce kullanılmakta olan ve çeşitli bilim dallarına ait terimleri Türkçe terimler ile yeniden düzenleyerek Türk dilini yabancı dillerin etkisinden kurtarma çalışmalarına başladığını ilan eder. Böylelikle okullarda eğitim Türkçe terimlerle basılmış olan kitaplarla başlar ve Türk kültür hayatında önemli bir adım atılmış olur.

    İkinci baskısı 1971 yılında Türk Dil Kurumu tarafından çıkarılmış olan kitaptaki bir çok terim bizzat Atatürk tarafından türetilmiştir. Atatürk’ün geometriye verdiği önem ve geometri alanında yaptığı çalışmalar bilim adına yapılmış önemli çalışmalardır. Atatürk’ün kendisinin türettiği matematik terimleri ve yaptığı geometri tanımlarının büyük bir bölümü bugüne değin değişmeksizin kullanıla gelmiştir. Sadece birkaç terim sonradan küçük ölçüde değiştirilmiştir.

    Atatürk tarafından matematik ve geometri alanında değiştirilen Osmanlıca kelimelerin Türkçe karşılıkları

    Osmanlıcası – Atatürk’ün önerdiği

    Bu’ud - boyut

    amûd - dikey

    dılı - kenar

    faraziye - varsayı

    hat - çizgi

    hattı munassıf - açıortay

    hattı mail - eğik

    kutur - çap

    kavis - yay

    kaaide - taban

    kaim zaviyeli müselles - dikey üçgen

    mekan - uzay

    muhit-i daire - çember

    mümâs - teğet

    mustatîl - dikdörtgen

    muhammes - beşgen

    mecmû - toplam

    mesâha-i sathiyye - alan

    mahrut - koni

    müselles-i mütesâviyü’l-adlâ’ - eşkenar üçgen

    müselles-i mütesâviyü’ssâkeyn - ikizkenar üçgen

    murabba - kare

    mümaselet - imsiy

    müştak - türev

    müsavi - eşit

    muvazi - paralel-koşut

    menşur - pürüzma

    mukavves - eğri

    muhit - çevre

    nisbet - oran

    nısf-ı kutur - yarıçap

    re’s - köşe

    re’sen mütekabil zâviyeler - ters açılar

    satıh - yüzey

    seviye - düzey

    şâkulî - düşey

    şibh-i münharif - yamuk

    tenasüb - orantı

    tamamlıyan zaviye - tümey açı

    umumi totale - ökül küre - yüre

    ufkî - yatay

    va’zîyet - konum

    veter - kiriş

    zâviye - açı

    zâviyetan’ı mütabâdiletân-ı dâhiletan - iç ters açılar

    zâviyetân-ı mütevâfıkatân - yöndeş açılar

    zaviyei hadde - dar açı

    Atatürk’ün önermiş olduğu kelimelerden sadece “varsayı, pürüzma, dikey üçgen, dikey açı, tümey açı, imsiy, ökül, yüre” terimleri yerine, “varsayım, prizma, dik üçgen, dik açı, tümler açı, benzerlik, tüm-bütün, küre” terimleri kullanılmaktadır.

    Atatürk’ün geometri kitabı hakkında kısa bilgi

    Atatürk yazdığı geometri kitabı ile anlaşılması zor olan Osmanlıca terimler yerine Türkçe terimler kullanarak Türk dilini yabancı kelimelerin etkisinden kurtarmış hem de bilimsel anlamda büyük bir çalışmaya imza atmıştır. Atatürk’ün yazdığı geometri kitabının adı: “Geometri” dir. Kitap 3. Türk Kurultayı’ndan hemen sonra yazılmıştır. Atatürk tarafından 1936-1937 yıllarında Dolmabahçe Sarayı’nda kendi el yazısı ile yazdığı 44 sayfalık bir kitaptır.

    Atatürk’ün geometri kitabını yazmasındaki sebep, Türkçe’yi yabancı kelimelerden arındırarak anlaşılır bir hale getirmektir.