Beka Ne Demek Din Kültürü

Konusu 'Eğitim Desteği' forumundadır ve Ayaz tarafından 12 Aralık 2014 başlatılmıştır.

  1. Beka Ne Demektir

    Beka (Arapçada “varlık, var olmak”, “sonu bulunmamak”), Bekâ Billah olarak da bilinir, İslam tasavvufunda insanın beşeri niteliklerden arınarak tanrısal niteliklerle donanması durumudur. Tasavvufa göre insan ikili bir yapı taşır. Ruh onun tanrısal yönünü, gövde de dünyasal yönünü oluşturur. Ruh, özü bakımından tanrısal nitelikleri içermekle birlikte, dünya yaşamı insanın gövdesinden gelen dünyasal, bu nedenle de olumsuz ve geçici niteliklerini ön plana çıkarır. Ama insan, belirli bir ruh ve beden eğitimi ile kendini arındırarak dünyasal niteliklerinden kurtulabilir, ruhundaki içkin tanrısal niteliklerine işlerlik kazandırabilir. Seyr ü süluk olarak adlandırılan bu eğitim ve arınma süreci, tasavvuf ve tarikatların temelini oluşturur.
    Terimi ilk kullanan Ebu Said Harraz’a göre beka “kulun kulluğunu görmekten fâni olması, Allah’ın huzurunda baki ve var olması”dır. Tanımdan da anlaşıldığı gibi bekadan önce fenâ (yokluk) gelir ve onun ön koşuludur. Ama fenâ durumunun sürmesi kulluk görevlerinin yerine getirilmesini engellediği için, sufinin beka durumuna geçmesi gereklidir. Fenâ durumundayken kendinde olmayan kişi, beka durumunda kendine gelmiş, ama nitelik bakımından bütünüyle değişmiştir.
    Kuşeyri’ye göre sufiler beka sözü ile insanın güzel nitelikler edinmesine işaret ederler. En çok kabul gören tanımı ise Ebu Yakub Nehrecori yapmıştır: “Fenâ, kulun varlığını görmekten fâni olması, beka ise bütün, hükümlerde Allah’ın varlığını müşahede etmesi demektir.”
    Kâşani’ye göre ise beka makamına ulaşan kul Tann’nın varlığıyla var olan, bekasıyla baki, yaşamı ile diri olan, ilmi ve iradesiyle bilen ve irade edendir.
    Kelabazi, Taarruf adlı yapıtında çeşitli tanımlar ve yorumlar verdikten sonra beka makamındaki insanın özelliklerini şöyle sıralar: “Bekâ durumundaki kul için bütün nesneler bir ve aynı şey haline gelir. Bu nedenle bütün durum ve davranışları Hakk’a uygunluk içinde kalır. Bu makamdaki kişi yaptıklannı bu dünyada ya da öbür dünyada bir karşılık beklemeksizin yalnız Tann için yapar. Çünkü benliğinin haz ve istekleri yok olmuştur.”
    Beka durumundaki insanın Tanrı’yla olan ilişkisi ateş içindeki demir benzetmesiyle anlatılmıştır. Ateş içindeki demir bir süre sonra kızararak nerdeyse ateş haline gelir ve onun etkilerini aynen gösterir. Ama bu, Hucviri’nin de belirttiği gibi, demirin özünün ateş durumuna gelmesi demek değildir. Başka bir deyişle beka makamına ulaşan kul, tanrısal nitelikler kazanması nedeniyle tanrılaşmış olmaz.