Bitkisel Dokular ve Özellikleri

Konusu 'Ödevim var' forumundadır ve Lavinia tarafından 22 Ocak 2013 başlatılmıştır.

  1. Bitkisel dokular nelerdir, bitkisel dokuların özellikleri gibi başlıkları konumuzun devamında okuyabilirsiniz.

    Bitkisel dokular 2'ye ayrılır. Bunlar Bölünür Doku ve Bölünmez Doku'dur.

    Bölünür Dokunun diğer isimleri Meristem ya da Sürgen dokudur. Bölünür doku birincil meristem ve ikincil meristem olmak üzere 2'ye ayrılır.

    Bölünmez dokunun diğer isimleri Sürekli ya da Değişmez dokudur. Bölünmez doku 5'e ayrılır. Bunlar; parankima doku, iletim doku, salgı doku, destek doku ve koruyucu dokudur.

    Şimdi bu dokuların görevlerini öğrenelim..

    1) Bölünür (Meristem=Sürgen) Doku

    Bitkilerde bölünüp farklılaşarak değişmez dokuyu oluşturan ve bitkinin uzayıp kalınlaşmasını sağlayan dokudur.

    - İnce çeperlidir.
    - Bol sitoplazmalıdır.
    - Metabolizma hızlıdır.
    - Küçük boyutludur.
    - Koful hiç yoktur ya da çok küçüktür.
    - İri çekirdeklidir.

    a) Birincil (Primer) Meristem

    - Bitkinin boyca uzamasını sağlar.
    - Sürekli bölünme özelliğine sahiptir.
    - Kök ucu, gövde ucu ve yan dal ucunda bulunur.

    Kök ucu -----> Kaliptra (yüksük)
    Gövde ucu ve yan da ucu -----> koruyucu yaprak ile korunur.

    [​IMG]

    Dermatojen -----> epidermis
    Periblem -----> kabuk (kortex)
    Plerom -----> merkezi silindir oluşur.


    b) İkincil (Sekonder) Meristem

    Değişmez doku hücrelerinin tekrar bölünme özelliği kazanmasıyla oluşur.

    - Bitkinin ence kalınlaşmasını sağlar.
    - Çift çenekli bitkilerde ve çam gibi kozalaklı bitkilerde bulunur.

    İkincil meristem kambiyum ve mantar kambiyumu (fellogen) olmak üzere 2'ye ayrılır.

    Kambiyum: Kök ve gövdenin enine kalınlaşmasını sağlar ve yaş halkalarını oluşturur.

    Mantar kambiyumu: Bitkinin en dışında mantar tabakayı oluşturarak bitkiyi dış etkenlerden korur.

    Uyarı! Çiçekli bitkilerde kapalı tohumlular tek çenekli ve çift çenekli olmak üzere 2'ye ayrılır. Tek çeneklilerde kambiyum yoktur ve iletim demetleri düzensizdir. Çift çeneklilerde kambiyum vardır ve iletim demetleri düzenlidir.

    [​IMG]

    2) Bölünmez (Sürekli=Değişmez) Doku

    Meristem doku farklılaşarak bölünmez dokuyu oluşturur.

    - Sitoplazma azdır.
    - Çekirdek küçüktür.
    - Metabolizma yavaştır.
    - Koful büyüktür.
    - Hücre çeperi lignin (odun özü), süberin (mantar özü) gibi maddelerin birikmesiyle kalınlaşmıştır.
    - Hücreleri canlı veya ölü olabilir.
    - Hücreler arası boşlukları vardır.
    - Yapı ve görevlerine göre 5'e ayrılır.

    a) Parankima (Temel) Doku

    - Bitkinin hemen hemen her yerinde bulunabilir.
    - Parankima doku = bağ doku
    - İnce çeperli, bol sitoplazmalı ve küçük kofullufur.

    *Özümleme parankiması: Bitkide fotosentezin gerçekleştiği dokudur. Yaprak ve genç gövdede bulunur.

    [​IMG]

    *İletim parankiması: İletim doku ile diğer dokular arasında madde taşınmasını sağlar.

    *Depo parankiması: Fotosentez sonucu oluşan besinlerin fazlasının depo edilmesini sağlar. Ayrıca su da depolar.

    *Havalandırma parankiması: Hücreler arası boşlukları fazla olan bu parankima özellikle bataklık ortamında yaşamaya adapte olmuş bitkilerde fazladır. Hücreler arası boşlukların çok olması O[SUB]2[/SUB] ve CO[SUB]2[/SUB] alışverişini kolaylaştırır.

    b) Koruyucu Doku

    Koruyucu doku Epidermis ve Periderm olmak üzere 2'ye ayrılır.

    Epidermis:

    - Canlıdır.
    - Kloroplast yoktur, fotosentez yapamaz.
    - Farklılaşarak stoma ve türleri oluşturur. Stoma (kilit hücresi=gözenek) kloroplasta sahiptir ve fotosentez gerçekleşir. Görevi terleme ve gaz alışverişidir. Açılıp kapanabilir. Yaprak ve genç gövdede bulunur.
    Tüyler;
    emici tüy (kökte)
    savunma tüyü (ısırgan otu)
    salgı tüyü (nane)

    - Epidermisin salgısı ile kütikula tabakası oluşur. Su kaybını engeller. Kalın bir tabakadır. Gaz alışverişi yavaş olduğu için fotosentezi olumsuz etkiler.

    Periderm (mantar doku):

    - Cansızdır.
    - Epidermisin canlılığını yitirmesi ve parçalanmasıyla oluşur.
    - Çok yıllık bitkilerin kök ve gövdelerini örten dokudur.
    - Hücreler cansız olduğu için stomanın yerini lentisel (kovucuk) almıştır. Lentisel de terleme ve gaz alışverişini sağlar. Açılıp kapanmaz, sürekli açıktır.

    c) Destek Doku

    Bitkileri destekler ve bitkilerin dik durmasını sağlar.

    Bitkilerde destekleme;
    * Otsu bitkilerde turgor basıncı
    * İletim demetleri (odun-soymuk boruları)
    * Destek doku
    * Hücre çeperi ile sağlanır.

    Destek doku Pek doku ve Sert doku olmak üzere 2'ye ayrılır.

    Pek Doku (Kollenkima):

    - Canlıdır.
    - Destekleme işlevi çeper kalınlaşmasına bağlıdır. Kalınlaşma köşede ise köşe kollenkiması, kalınlaşma her yerde eşit ise levha kollenkimasıdır.

    Sert Doku (Sklerenkima):

    - Cansızdır.
    - Armut, ayvadaki taş hücreleri

    d) Salgı Doku

    Salgıları hücre metabolizmasında kullanılmayan, hücreleri canlı, iri çekirdekli, bol sitoplazmalı ve küçük kofulludur.

    Görevleri:

    - Böcekçil bitkilerin böceği sindirmek için salgıladığı enzim karışımlı salgı ile böceğin proteini sindirilir.
    - Reçine ve tanin gibi maddeler antiseptiktir.
    - Isırgan otunun savunma tüylerindeki salgı savunmayı sağlar.
    - Çiçeklerdeki bal özü (nektar) böcekleri çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.

    e) İletim Doku

    Madde taşınmasını sağlayan dokudur. Odun (ksilem) boruları ve soymuk (floem) boruları olmak üzere 2'ye ayrılır.

    Odun boruları:

    * Su ve mineral taşır.
    * Taşıma tek yönlüdür.

    [​IMG]

    Soymuk boruları:

    * Organik besin taşır. Az miktarda su ve mineral de taşır.
    * Taşıma çift yönlüdür.

    [​IMG]

    webokur.net​