Dezenfeksiyon Nedir? Kısaca

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Chanyeol tarafından 20 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Dezenfeksiyon

    Dezenfeksiyon, yöntemi cansız bir ortamda bulunan bütün patojen mikroorganizmaları ayıklayan fakat mikroorganizmaların bütün formlarını mesela bakteri sporlarını etkilemeyen bir yöntem olan dezenfeksiyon günümüzde ise bakteri sporlarını dahi yok eden yani oldukça yüksek düzey dezenfeksiyon sağlayan ve sterilan denilen kimyasal maddeler de içeriğinde bulunmaktadır. Bu sebepten dolayı dezenfeksiyon terimi mikrobiyal kontaminasyonunu minimal düzeyde azaltmaktan tutunda sterilizasyona kadar uzanan oldukça geniş ve kapsamlı bir kavramı içine almaktadır. Sadece dezenfektan adı verilen kimyasal maddeler kullanılarak dezenfeksiyon işlemi yapılmaz. Isıtma işlemiyle yada mekanik temizleme yöntemi kullanılarak da dezenfeksiyon sağlanabilir. Dezenfektan kullanımı sonucunda ortaya çıkacak ekonomik sıkıntı ve beraberinde sebep olduğu çevre kirliliği ve oldukça dirençli hastane suçlarının seleksiyonuna sebep olabilmesinden dolayı olumsuz tarafları dikkate alındığında uygun şartlarda uygulanan mekanik temizliğin 75-100 derecede nemli bir ortamda ısıtılarak yapılan dezenfeksiyonun uygulanabilecek en iyi dezenfeksiyon yöntemi olduğu gerçeği ortaya çıkacaktır. Kullanılan dezenfektanlar enfeksiyon bulaştırma riskleri yüksek olduğu için objeler üzerindeki patojen mikroorganizmaların miktarını azaltmak üzere yada dezenfektan kullanımının enfeksiyon bulaştırma riskini oldukça azalttığı deneysel olarak ispatlanması sonrasında kullanılabilir.

    Bu durumların dışında ise mesela sterilizasyon ile kullanıldığında ısıyla dezenfeksiyon yöntemi uygulandığında mekanik temizlik ile yeterli dezenfeksiyon sağlandığında dezenfektan maddelerin kullanılmasına ihtiyaç yoktur. Kontamine olan mikroorganizmaların miktarı ve sayısı bakteri sporları ve fiziksel etkilere oldukça fazla direnç gösterirler. Mikroorganizmalar direnç bakımından araştırılacak olursa, bakteri sporlarında sonra Mycobacteriim cinsinden bakteriler ile küçük (lipid taşımayan) vejatatif mantarlar, virüsler, vejatatif bakteriler, aseksüel mantar sporları ve orta büyüklükte olan ve (lipid taşıyan) virüsler biçiminde sıralanırlar. Yapılan bu sıralamadan da anlaşılacağı gibi bakteri sporlarıyla lipid taşıyan virüsler arasında oldukça büyük bir direnç farklılığı görülmektedir. Mycobacterium cinsi olan hücre duvarının hidrofob olmasından dolayı dezenfektanlara yüksek derecede direnç göstermektedirler. Bir başka vejetatif bakteriler arasında ise stafilokok ile enterrokoklara en fazla direnç gösteren cinslerdir. Serratia, Klebsiella, Pseudomonas, Enterobacter cinsindeki bakteriler de yüksek derecede dezenfektan direnci göstermektedirler. Bu bakteriler hastane ortamında görülen enfeksiyonlarda en fazla etken olmaları gösterdikleri direnç özelliğine bağlanabilir.

    Dezenfekte Edilecek Nesnenin Tipi Ve Yapısı

    Porsuz, düzgün ve temizlenebilir yüzey ile eşyalara uygulanabilen dezenfeksiyon ve kimyasal sterilizasyon (soğuk sterilizasyon) yöntemi daha sağlıklı ve daha güvenilir sonuçlar vermektedir. Yüzey üzerinde por veya çatlak ya da eklemeler olan eşyaların temizlenmesi ve bu objelere dezenfektan çözeltisi penetrasyonu uygulaması oldukça zordur. Bu sorun dezenfeksiyonun sağlanması için gerekli olan temas süresinin uzamasına sebep olacaktır. dezenfekte edilecek eşyaların iyi sınıflandırılması ve güvenilir bir seçimin yapılmasına bağlıdır. Bu seçimlerde kullanılacak alet ve gereçlerin dezenfeksiyonu ve yüzey dezenfeksiyonu birbirlerinden ayrı bir şekilde ele alınmaktadır.

    Hasta Bakımında Kullanılan Alet Ve Gereçlerin Dezenfesiyonu

    Uygulanacak olan bu yöntemler oluşturabilecek enfeksiyon riski göz önüne alınarak aşağıda belirtildiği gibi gruplandırılır.

    Kritik Olanlar: Doku üzerine doğrudan temas eden alet ve gereçlerin pansuman ile sargı malzemelerinin enjekte edilen sıvılar ile steril olması gereklidir. Isıya ve sterilizasyona dayanıklı olmayan nesneler mesela hemodiyaliz aletler, plastik kısımları olan tıbbi araçlar, artroskop ve laparoskop gibi kullanılan bazı endoskopi aletleri, fiberoptik ve fleksibl endoskoplara ait olan aksesuarlar için etilen oksitli sterilizatörler önerilmektedir. Kullanılan bu tür sterilizatörlerin olmadığı yada kullanılamadığı durumlarda ise kimyasal (soğuk) sterilizasyon uygulanmaktadır. Bu durumda yüksek düzey dezenfektanı sterilan olarak açılanan, bakteri sporlarını da inaktive eden dezenfektanlar dan yararlanılmaktadır. Formaldehit, hidrojen peroksit, Gluteraldehit ve klor dioksit gibi yüksek düzey dezenfektenlarıdır.

    Yarı Kritik Olanlar: Vücudun steril yüzeylerine girmeyen yalnızca mukoza ile temas eden nesneler vajinal speküla, fiberoptik endoskop, anestezi solunum devreleri ve laringoskop, diş hekimliğinde kullanılan aletler direkt kontakt tonometreleri gibi gözle ilgili bazı aletler bu kategoriye girmektedir. Hastane ortamında cansız bulunan nesneler ve yüzeyler içinde dezenfekte yada steril olmayan kritik veya yarı kritik kategoriden nesnelerin hastane enfeksiyonlarının bulaşma riskinde en önemli etken olduğu tespit edilmiştir.

    Kritik Olmayanlar: Bu grup içerisinde sağlam deriyle temas halinde olan elektrokardiyogram elektrodları, tansiyon aleti kelepçeleri, stetoskoplar ve fiziksel ölçüm aletleri gibi nesneler bulunur.