Dünyadaki Okyanus Akıntıları ve özellikleri nelerdir?

Konusu 'Coğrafya atlası' forumundadır ve Chanyeol tarafından 1 Eylül 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Dünyadaki Okyanus Akıntıları ve özellikleri nelerdir?

    Dünyanın şekli, yörüngesi, yükselti, bakı, kara ve denizlerin dağılışı, denize olan yakınlık ve uzaklık, rüzgarlar ve okyanus akıntıları iklim çeşitliliğini yaratan sebeplerin başlıcalarıdır. İşte bu sebeplerden biri olan “Okyanus Akıntıları” sınırlı su kütlesinin belirli bir yönde hareketi olarak tanımlanır.
    Ekvator etrafından kutuplara doğru hareket eden okyanus akıntıları sıcak okyanus akıntısı olarak adlandırılır. Bu akıntıların en tanınmışları ; Gulf Stream, Brezilya, Alaska ve Kuro Şivo ‘dur.
    Kutuplardan, ekvator çizgisine doğru hareket eden akıntılara soğuk su akıntısı denir. Bu akıntılar, geçtikleri bölgeyi soğuturlar. En tanınmışları ; Labrador, Kanarya, Benguela, Oya Şiva ‘dır.

    Sular, denizler ve okyanuslarda sürekli hareket halindedir. Bu hareketi okyanus yatağının ve denizin kenarındaki kara kütlelerinin biçimleri, rüzgârla aynı olmasını engeller (Coriolis etkisi). Akıntılar kuzey yarımkürede rüzgârın sağına, güney yarımkürede rüzgârın soluna saparlar. Bu yüzden kuzey yarımkürede akıntılar saat ibresinin yönünde, güney yarımkürede saat ibresinin tersi yönündedir. Akıntılar yalnız okyanusların üst düzeyinde değil, suyun derinliğinde de bulunur. Suyun tuzu ve sıcaklığıyla oluşan yoğunluk, değişik rüzgârlardan bağımsız akıntılara yol açar. Akdeniz’deki yüksek buharlaşma, tuzluluğu ve yoğunluğu arttırır. Karadeniz’in ve Atlas Okyanusu’nun daha az tuzlu (dolayısıyla daha az yoğun) suları Akdeniz’e akar. Bu akıntı bir karşı akıntıya yol açar. Böylece Akdeniz’in tuzluluk oranı değişmez.
    Okyanus akıntıları, eş sıcaklık (izoterm) eğrilerinin denizler üzerinde sapmaya uğramasına yol açar. Soğuk okyanus akıntıları izoterm eğrilerini ekvatora doğru yaklaştırırken, sıcak okyanus akıntıları bu eğrilerin kutuplara doğru yaklaşmasını sağlar. 60° kuzey enleminin ocak ayı sıcaklık ortalaması -16 °C iken, aynı enlemdeki Batı Avrupa kıyılarının ortalama sıcaklığı + 2, + 3 °C’dir. Bu durum, Gulf Stream sıcak okyanus akıntısından kaynaklanır. Batı Avrupa kıyıları ile aynı enleme sahip Kuzey Amerika kıyılarının ocak ayı ortalama sıcaklığı, Labrador soğuk okyanus akıntısının etkisiyle – 20 “C’ye kadar düşmektedir.
    Akıntıların etkileri
    Okyanus ve denizlerdeki akıntılar yüzey altı ve yüzey sularının yer değiştirerek oksijen ve besin kaynaklarının canlılara ulaşmasını sağlar. Ancak ısısı farklı bir başka su akıntısı o bölgedeki canlıları öldürebilir. Suyun yüksek olan ısı tutma kapasitesi sıcak su akıntılarının ısı iletme özelliğini hazırlar. Ekvator çevresindeki suyun soğurduğu ısı, sıcak su akıntılarıyla iklimi yumuşatır. Soğuk kıyılardan gelen soğuk su akıntılarıysa sıcak kıyıları serinletir. Okyanuslarda bilinen 18 büyük akıntıdan 11’i sıcak (Kuzey, Büyük Okyanus, Alaska, Kuroşio, Gulf Stream, Kuzey Ekvator, Güney Ekvator, Brezilya, Hint, karşı Ekvator, Doğu Avustralya), 7’si soğuktur (Kaliforniya, Oya Şio, Kanarya, Peru, Benguela, Batı Rüzgârı, Batı Avustralya). İklime olumlu etkilerinin yanında okyanus akıntıları denizciler için sis (sıcak ve soğuk su akıntılarının karşılaştıkları yerler), kutuplardan öteye taşınmış buz dağları gibi tehlikeler oluştururlar. Ayrıca akıntılar su kirlenmesinin yayılmasına da yol açarlar. Okyanus akıntılarının, balıkçılık üzerinde de önemli etkileri vardır. Çünkü, sıcak ve soğuk akıntıların karşılaştıkları yerlerde bol miktarda oksijen, yosun ve plankton bulunur. İngiltere, Norveç ve Japonya bu gibi yerlerden yararlanan ülkelerin başında gelir.