Enerji piramidi nedir?

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Zakkum tarafından 17 Ocak 2013 başlatılmıştır.

  1. Enerji piramidi ile ilgili bilgi

    Yeryüzünde yaşayan tüm canlılar bir besin zincirinin içerisindedirler. Bu zincirin en büyük enerji kaynağı Güneş’tir. Yeşil bitkiler bu enerjiyi bütün canlılar için besin yapımında kullanırlar. Bu sebeple yeşil bitkiler üretici olarak adlandılırlar.
    Güneş enerjisi yeşil bitkilerin veya üreticilerin besin yapabilmesi için şarttır. Tüketicileryeşil bitkileri yiyen geyik antilop koyun sığır gibi hayvanlardırlar. Diğer tüketiciler ise geyik ve antilobu yiyen aslan kaplan gibi hayvanlardır. Bu besin zincirinde enerjiGüneş’ten yeşil bitkilere yeşil bitkilerden geyik ve antiloba ve en sonunda aslana aktarır.

    Tüm bu organizmalar sonunda ölürler. Çürükçül bakteriler ve mantarlar ölü organizmalardan artakalanları parçalayarak ayrıştırırlar. Madensel tuzların toprağa geri dönmesini sağlarlar. Böylece üreticiler ya da yeşil bitkiler bu besinleri tekrar kullanabilirler. Böylece besin zinciri tamamlanır.
    Dünya’daki bütün besin zincirlerini bir dev örümcek ağına benzetebiliriz. Birçok hayvançeşitli besin maddeleri ile beslenir. Birçok bitki ve hayvan çok farklı türlerdeki hayvanlara yem olabilirler. Sonunda hepsi çürükçül organizmalar için besin maddesi olur. Sonuçtabirbirini içine alan birçok besin zinciri vardır. Birbirini içine alan bu besin zincirleri besin ağı olarak adlandırılırlar. Bu enerji sürekli olarak yaşayan canlılar arasında yer değiştirecektir.

    Enerji Piramidi
    Enerji piramidi yükselen besin seviyelerinden (basamaklarından) meydana gelir. İlk besin basamağını fotosentez yoluyla kendi besinlerini üreten yeşil bitkiler oluşturur. Bu enerji piramidinin temel basamağıdır.
    Bu basamakta diğer basamakta diğer canlılardan daha çok canlı vardır. Çünkü hemen hemen yaşayan bütün canlılar doğrudan ya da dolaylı olarak yiyecek için yeşil bitkilere bağlıdır.
    Bir enerji piramidinin yeşil bitkilerden sonraki besin basamağı otla beslenen inek tavşan gibi hayvanlardan oluşur. İkinci basamağın bireyleri (tavşan inek) birinci basamağın bireylerini (bitkileri) yerler. Bitkileri yiyenler otçul olarak adlandırılırlar. Dikkat edilirseotçullar yeşil bitkilerden daha azdır.
    Otçullar yaşamları için gereken organik maddeleri bitkileri yiyerek sağlarlar. Sonuçta bir otçul bitkiyi yediği zaman madde ve enerji yeniden şekillenir ve maddenin bir kısmı otçul tarafından enerjiye dönüştürülür.
    Enerji piramidinin en üst basamağını etçiller ve hem ot hem et yiyenler oluştururlar. Etçiller yalnız diğer hayvanlarla beslenirler. Aslan etçil hayvana örnektir. İnsanlar hem et hem ot yerler. Dikkat edilirse bu besin basamağını oluşturan bireylerin sayıları diğer basamaklarda ki bireylerden daha azdır. Sonuçta basamaklar birbiri üzerinde bir küme oluşturduğunda bir piramit şeklini alır.
    Enerji piramidinin amacı basamaklar arası kullanılabilir enerji miktarının ileri basamaklara doğru azaldığını göstermektedir. Bitkiler enerjinin büyük bir kısmını yaşamlarını sürdürebilmek için kullanırlar. Enerjinin bir kısmını da diğer basamaktaki otçullar için kullanılabilir hale getirirler. Hücrelerinde depo ederler. Bitkilerden arta kalan enerjiyi alan otçulların sayısı ise bitkilerden bu sebeple daha azdır.
    Otçullar bitkilerle beslenir.Bu enerjinin bir kısmını hayatî faaliyetlerde harcarlar. Arta kalanı ise diğer basamaktaki etçiller için kullanılabilir hale getirerek depo ederler. Bunun anlamı en üst basamaktaki hem etle hem otla beslenenlerin harcayabileceği enerji miktarının diğer basamaklardan daha az olduğudur. En üst basamaktaki canlı grubunun sayısı da bu sebepten dolayı daha azdır.
    Günümüzdepiramidin tabanını oluşturan yeşil bitkiler basamağı gittikçe daralmaktadır. Bu daralmanın sebebi kuraklıkdon ve insanların bilinçsizce ormanları tahrip etmeleri hava su ve toprak kirlenmesidir.
    Sonuçta bütün canlılar ölürler.Onları topraktaki çürükçül bakteri ve mantarlar ayrıştırırlar. Yapılarındaki madensel maddeler tekrar yeşil bitkiler tarafından besin yapımında kullanılır. Madde değişikliği sonucunda enerji başka bir besin zinciriyle başlayarak yeni enerji piramidini oluşturur.

    Zararlı Maddelerin Besin Zinciriyle İnsanlara Geçmesi
    Tarımla uğraşanlar yetiştirdikleri sebze ve meyveleri parazit canlıların zararından korumak için ilaçlarlar. Tarım ilaçları sebze ve meyvelerin üzerinde kalır.
    Bu sebze ve meyveler iyi yıkanmadan yenilirse doğrudan yiyen kişi tarafından sindirim yoluyla alınır. Yağmur ve sulama sularıyla toprağa karışabilir. Bitki kökleri tarafından su ile birlikte emilir. Böylece Bitkinin hücrelerine kadar gelip yerleşir. Bu sebze ve meyveler insanlar tarafından yenilirse kimyasal zararlı maddeler o canlılara geçer. İlaçlı otları yiyen otçullar (koyun-sığır) insanlar tarafından yenilirse dolaylı olarak insanlara ulaşır. İnsanlarda ve hayvanlarda bazı rahatsızlıklara hatta ölümlere sebep olabilir.
    Bilinçsizce ilaçlama yapmak ve bitkilere gereğinden fazla hormon vermek insan sağlığı açısından zararlıdır. Bu sebeple DDT gibi bazı ilaçların kullanımı Tarım Bakanlığı tarafından yasaklanmıştır.

    Enerji Piramidinin Bozulması
    Bazen besin zincirindeki canlı türlerinden birinin sayısında aşırı derecede artış görülebilir. Hastalık hava şartlarındaki değişme (kuraklık don vb.) veya kontrolsüz avlanma gibi sebepler enerji piramidini bozmaktadır. Besin bulamamak ve hastalık sebebiyle etoburlar ölmektedir. Bazı bölgelerde az sayıda otobur bulunması sebebiyle bitkiler birbirlerini hızla örterek büyümektedir.
    İnsanların kontrolsüz avlanmaları ile yırtıcı kuş sayısındaki azalmalarda bitkiler için zararlı olan böcek ve çekirge sayısını artırmaktadır. Bütün bunlar ekolojik denge ve enerji piramidinin bozulmasına sebep olmaktadır.