Gaz Lambasının Zaman İçinde Gelişimi

Konusu 'Zengin Bilgiler' forumundadır ve Nehir tarafından 2 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. Gaz Lambasının Zaman İçindeki Gelişimi

    Gaz lambası, yakıt olarak gaz yağı kullanan bir aydınlatma aracıdır. “Fitilli” ve “basınçlı” olmak üzere iki türü bulunmaktadır.


    Gaz Lambasının Bulunuşu

    Ham petrol kullanan ilk gaz lambası 9. yüzyılda El-Razi tarafından geliştirilmiştir. Leh mucit Ignacy Łukasiewicz’in (1853) ve ABD’li Robert Edwin Dietz’in tasarımları çağdaş gaz lambaları arasında sayılmaktadır.

    Gaz Lambasının Tarihi Gelişimi

    18. yüzyılın başlarına denk gelir. Yassılaştırılmış bir fitili gaz tankının içinden geçirerek, en üste ise koruyucu bir şişe ekleyerek gaz lambalarına ilk formunu İsviçre vatandaşı Argand vermiştir. Tabii, 1775’te Léger ve Alstroemer tarafından ayrı ayrı bulunan yassı fitilin de, bu buluşun ortaya çıkmasına katkısı büyüktür. Türkiye’de ise, 1800’lü yılların sonlarına doğru ev, dükkân ve kahvehanelerde gaz lambaları ile aydınlatma yapıldığını biliyoruz. Kudret Emiroğlu’nun ‘Gündelik Hayatımızın Tarihi’ başlıklı eserinden de, 1900’lü yılların ortalarında Türkiye’de beş milyona yakın gaz lambası tankı ve şişesi üretildiğini öğreniyoruz. Ancak bu tarihlerde üretimine devam edilen bir diğer gaz lambası çeşidi daha vardı. Bunlar şişesi olmayan, ancak yine gaz yardımı ile ateşlenen lambalardı. Bu tip lambalar, içine gaz konulan bir tanktan, fitilin dışarı uzanmasına yarayan delik veya deliklerden oluşur ve daha çok ‘kandil’ adıyla anılırdı.

    Gaz lambaları beş parçadan oluşur. En altta küçük bir gaz tankı, hemen üzerine eklenmiş bir gaz ayar çarkı, çarkı da içine alan gaz deposu, çarkın içinden geçerek şişenin içine giren bir fitil ve en üstte, alevi koruyacak ince ve kırılgan gaz lambası şişesi. Aslında gaz lambaları ile ilgili en önemli ayrıntılardan birisi de bu şişelerdir… Çünkü bir gaz lambasının şişesini değiştirmek veya yenilemek lambanın orijinalliğini bozacaktır.