Gulf Stream Sıcak Su Akıntısı Nerede

Konusu 'Coğrafya atlası' forumundadır ve Nehir tarafından 18 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. Gulf Stream Sıcak Su Akıntısı hakkında bilgi

    Gulf Stream, Kuzey Amerika açıklarında Kuzey Carolina’daki Hatteras Burnu ile Nevvfoundland Grand Sığlığı arasında kuzeydoğu yönünde akan sıcak okyanus akıntısı. Halk arasındaki yaygın kanı, akıntının Florida Boğazı ile Hatteras Burnu arasındaki Florida Akıntısını ve Grand Sığlığının doğusundaki Batı Rüzgârı Akıntısını da içine aldığıdır. Gulf Stream, Atlas Okyanusunun kuzeyinde saat yönünde dönen genel akıntı sisteminin parçasıdır. Kuzey Afrika’dan Batı Hint Adalarına batı yönünde ilerleyen Kuzey Ekvator Akıntısı tarafından beslenir. Bu akıntı Güney Amerika’nın kuzeydoğu kıyıları açıklarında ikiye ayrılır; bunlardan birincisi Antil Denizine ve Yucatan Boğazından geçerek Meksika Körfezine ulaşan Karayip Akıntısı, ikincisi ise Batı Hint Adalarının kuzeyine ve doğusuna yönelen Antiller Akıntısıdır. Karayip Akıntısı Florida Keyleri ve Küba arasındaki Florida Boğazından geçerken Florida Akıntısı adını alır ve yeniden Atlas Okyanusuna karışır. Florida Yarımadasının güneydoğusunda Büyük Bahama Sığlığı nedeniyle kuzeydoğuya yönelen bu hızlı akıntı Antiller Akıntısıyla birleşir ve ABD’nin doğu kıyısına az çok koşut akarak Hatteras Burnu önlerine kadar gelir. Burada büyük sıcak su burgaçlarının kopup gitmesiyle Gulf Stream kıvnmlı bir yol izlemeye başlar. Bir bölümü, önce güneye, ardından batıya doğru akan bir karşıakıntıya dönüşür. Bu karşıakıntı Florida ve Carolina kıyılarında Gulf Stream’in deniz tarafıyla yeniden birleşir. Gulf Stream’in ana bölümü ise daha doğuya kayarak kuzeye yönelir; Newfoundland’ in güneyindeki Grand Sığlığının yakınından geçer ve burada burgaçlı akıntılara dönüşür. Bu burgaçlardan bir bölümü Britanya Adalarına ve Norveç denizlerine doğru akarak Kuzey Atlantik Akıntısını oluşturur; çoğu ise güneye ve doğuya yönelerek batıya doğru akan karşı akıntılara ya da Kanarya Akıntısına katılır.
    Bilimsel araştırmaların tarihi. Gulf Stream ilk kez 16. yüzyılın başlarında İspanyol denizci ve kâşif Juan Ponce de Leön tarafından betimlendi. Daha sonra Benjamin Franklin gibi bilim adamlarının ve ABD’li deniz subayı Matthevv Fontaine Maury’nin incelemelerine konu oldu. 1844′te de ABD Kıyı ve Jeodezi Araştırmaları Kurumu akıntıları sistemli olarak araştırmaya başladı. Ama modern araştırmalara ancak 1930′ların başlarında Massachusetts’teki Woods Hole Okyanusbilim Enstitüsü’ne bağlı “Atlantis” yelkenlisiyle girişildi.
    Gulf Stream’in son derece karmaşık yapısı, bilimsel incelemelerin karşısındaki en büyük güçlüklerden biridir. Akıntının zaman içinde yol değiştirmesi, gözden kaybolması, sonra yeniden belirmesi ve kenarları boyunca burgaçlar oluşturması oldukça karmaşık bir akıntılar ağının oluşmasına yol açar. Günümüzde, Gulf Stream’in yol haritasını çıkarabilmek için uzayda yörüngeye oturtulan çeşitli uydulardan yararlanılmaktadır. Bu uydular, akıntının değişen yüzey görünümlerini izleme olanağı veren sıcaklık ve renk değişimlerini saptayabilen alıcılarla donatılmıştır.
    Hareketi ve fiziksel özellikleri: Gulf Stream sistemine giren suların büyük çoğunluğu, Kuzeydoğu alizeleri tarafından Atlas Okyanusu üzerinden batıya sürüklenmiştir. Antil Denizinde ve Meksika Körfezinde derece derece daralan akıntının hızı Florida Boğazından geçtiği sırada 3,5 knotu (saatte 6,5 km) aşar. Akıntının buradaki debisi (akış hacmi) saniyede 30 milyon m3 olarak ölçülmüştür; bu değer, Mississippi Irmağı debisinin birkaç yüz katıdır. Gulf Stream, Florida ile Bahama Adaları arasından kuzeye dönerken, Florida Akıntısı yaklaşık 790 m derinlikte akar ve sonra kıta sahanlığının ötesinde kıta eğimini izleyerek ilerler. Akış hızı Hatteras Burnu açıklarında 1 knota kadar düşer.
    Atlas Okyanusunun batısında akıntının derin mavi suları çevre sulardan hemen ayırt edilebilir; sıcaklık ve tuzluluk oranının yüksekliği, özellikle de batı sınırının iyi belirlenmiş olması bu ayrımı kolaylaştırır. Akıntı kuzeye doğru ilerlerken doğu kenarı da derece derece deniz tarafına hareket eder. Akıntı ile kıta arasındaki su, daha düşük tuz oranı ve sıcaklığıyla, Soğuk Duvar olarak bilinen bir sınır oluşturur. Kıta sahanlığı üzerinden akan bu suyun, Florida Akıntısına karşıt yönde akan bir güney akıntısı vardır. Gulf Stream’in doğu kesimlerindeki su, batı kesimlerindeki sudan daha sıcaktır. Akıntı ile okyanus sularının yanlamasına karışması, kenarlar boyunca burgaçların oluşmasına yol açar. Gulf Stream sistemi ABD kıyılan açıklarında, Atlas Okyanusunun orta kesimindeki Sargasso Denizinin görece sıcak sulannı, batının ve kuzeyin daha soğuk sularından ayırır. Örneğin, kışın New England açıklannda Gulf Stream’in ortalama yüzey sıcaklığı, yalnızca 280 km kuzeybatıdaki yüzey sularının sıcaklığından 11°C daha fazla olabilir; oysa güneydoğu yönünde 1.850 km uzaktaki yüzey suyu sıcaklığındaki değişme 6°C’den daha azdır.
    Hatteras Burnu ötesinde Gulf Stream genişler ve daha derin sulara yönelir. Burada Batı Sının Altakıntısından geçer. Bu alt- akıntı, güney yönünde akan ve Grönland yakınlarında önemli derinliklere ulaşan soğuk sulardan oluşur. Hatteras Burnunun yaklaşık 2.800 km kuzeydoğusunda, Grand
    Sığlığı yöresinde, sıcak Gulf Stream suları güneye doğru akan soğuk Labrador Akıntı- sıyla yan yana gelir. Labrador Akıntısının üzerinde hareket eden soğuk ve nemli havanın Gulf Stream’in sıcak yüzey sularına karışması yaygın bir yoğunlaşmaya neden olur. Bu koşullar bölgeyi dünyanın en sisli yörelerinden birine dönüştürür.
    Atlas Okyanusunun kuzey kesimlerine yönelen Gulf Stream burada sığlaşır ve aynı genel yönde seyreden, ama birbirinden bağımsız dalgalı düz akıntılar biçimini alır. Akıntının başlangıçtaki gücü buraya gelinceye değin büyük ölçüde azalır; ivmesini de temelde batı rüzgârları sağlar. Burada suların bir bölümü güneye, Sargasso Denizi bölgesine doğru ayrılır. Okyanusun ortalarına doğru Kuzey Atlantik Akıntısı ikiye bölünür. Kollardan biri, görece serin Kanarya Akıntısı olarak güneydoğuya ve güneye doğru seyreder, Iber Yarımadası ile Afrika’nın kuzeybatısından geçer. Öteki kol Avrupa’nın kuzeydoğusuna yönelir.
    Deniz canlıları ve insan yaşamı üzerindeki etkileri. Gulf Stream sisteminde yaşayan deniz organizmaları fazla ticari değer taşımaz. Başlıca türler orkinos, Atlantik sombalığı ve uçan balıktır. Bununla birlikte, Gulf Stream’in sıcak suları hem Grand Sığlığı yöresinde, hem-de Avrupa’nın kuzeybatı kıyılarının açıklarında soğuk sularla karışarak çalkantıyı artırır, besleyici tuzların oranını yükseltir ve böylelikle bu bölgeleri dünyanın en zengin balıkçılık yöreleri arasına katar.
    Gulf Stream sistemi çevredeki kara parçalarının iklimini etkileyerek sıcaklığın yükselmesine neden olur. Kışın Norveç’in batısında okyanusun üstündeki hava sıcaklığı o enlemdeki ortalama sıcaklığın en az 22°C üstündedir; bu, büyük olasılıkla dünyadaki en büyük sıcaklık sapmasıdır. Sık esen batı rüzgârları okyanusun ısısını ve nemini Kuzeybatı Avrupa’ya taşır ve Norveç’te 60° kuzey enleminde bulunan Bergen’in en soğuk ay ortalama sıcaklığının l°C’de kalmasını ve 4° daha kuzeyde bulunan Reykja- vık’in (İzlanda) en soğuk ay ortalama sıcaklığının — 1°C olmasını sağlar. İngiltere’nin güneybatısında Gulf Stream’in yarattığı iklim değişikliği, kuzey enlem kuşaklan içinde yer alan bu kesimde olağanüstü ılıman kışlara yol açar. Devonshire’ın güneyinde kış sebze ve çiçekleri gibi astropik bitkiler ve limon ağaçları da yetişir. Buna karşılık kıyıdan esen rüzgârların egemen olduğu Atlas Okyanusunun kuzey kesiminin batı uçlarında, Gulf Stream fazla etkili değildir. Bergen’in yaklaşık 1.850 km güneyinde bulunan Nova Scotia’daki Halifax’ta en soğuk ayın sıcaklık ortalaması ancak -5°C’dir.