Hücre nedir? Hücre Çeşitleri

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Chanyeol tarafından 13 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Hücre


    Hücre
    , genel olarak insanlarda ve diğer canlılarda, yapısal ve aynı zamanda görevsel özellikler gösteren küçük bir birimdir. İçerisinde bulunan organeller ile küçük bir fabrika olan hücre Latince'den odacık anlamına gelmektedir. Hücre insanlarda, hayvanlarda, bitkilerde ve mantarlarda bulunan yapı taşlarıdır. İnsanlar üzerinden gidecek olursak cildin ve diğer organların oluşmasını sağlayan yapı taşları olarak hücreleri düşünebiliriz. Canlılarda sayılamayacak kadar çok hücre bulunmaktadır. Hücrelerin teker teker göz ile görülmesi mümkün olmadığından mikroskop ve buna benzer diğer cihazlar ile incelemeler yapılması gerekmektedir. Tarihe bakıldığında 19. yüz yılın ortalarında hücre kuramı ortaya atılmıştır. O günlerden bu günlere kadar birçok araştırmacı farklı fikirleriyle hücreye ve hücrenin yapısına teoriler söylemiştir. Bu şekilde ortaya atılan teoriler sayesinde hücrenin yapısı ve diğer özellikleri biyolojiye büyük bir ilerleme sağlamıştır. Aslında bu durum son derece faydalı etkilere neden olmuştur.

    Hücrenin Yapısı:
    Tüm canlılarda dokuların en küçük yapı taşıdır. Canlılarda yaşamın tüm özelliklerini sergileyen ve canlılığı sağlayan milyonlarca, yüz milyonlarca hücre, temelde aynı özelliğe sahiptir. Fakat bir hayvan hücresi ile bir insan hücresi kesinlikle aynı organellerden oluşmaz. Bu nedenle bazı farklılıkların olduğunu söyleyebiliriz. Bunun yanında insan vücudundaki hücrelerin yapısında da farklı organların hücrelerinde farklılıklar görülür. Örneğin bir karaciğer hücresi ile bir böbreği oluşturan hücreyi aynı yapıda düşünmek son derece yanlıştır. Hücreler basit bir tanımla zar içerisinde bir sitoplazma ve genetik bilgiyi çevreleyen bir çekirdekten meydana gelmektedir. Günümüzde tamamen kanıtlanmış şekilde bulunan bazı hücre çeşitleri bulunmaktadır.

    Hücre Çeşitleri

    Prokaryot hücreler: Bu tip hücreler genellikle bakterilerde, arkebakterilerde ve mavi alglerdeki hücrelerde bulunmaktadır. Bu çok hücreli canlılarda bulunan hücreler içerisindeki çekirdeklerde herhangi bir zar bulunmamaktadır. Bu nedenle hücre içerisinde mitokondri bulunmamaktadır. Bu hücrelerde kalıtım maddesi olan DNA, sitoplazma içersinde dağılmış bir haldedir. Prokaryot hücrelerin hayati özellikleri sitoplazmada ve hücre zarında önem taşır.

    Ökaryot hücreler: Bu hücreler içerisinde organel zarı bulundurmaktadır. Aslında ökaryot hücrelerin en büyük özelliği de budur. İçerisinde bulundurdukları organel zarı sayesinde çekirdek, hücrenin sitoplazmasına dağılmamış bir şekilde yer almaktadır. Kalıtsal materyal, hücre içerisinde belirli zar ile çevrilmiş bir şekilde bulunmaktadır. Bu hücrelerde ise kromozomlar, DNA'dan ve proteinlerden oluşmuştur. Ökaryot hücreler, prokaryot hücrelere göre daha az gelişmiştir. Genellikle mantarlar, hayvanlar, bitkiler ve protistlerde bu hücreler görülmektedir.


    Hücre zarı:
    Hücre zarı, direk olarak hücreyi dış ortamlardan koruyarak hücrenin yaşamını sürdürmesini sağlayan bir yapıdır. Hücre zarının geçirgen bir yapısı olduğu için gerekli olan besinleri bu zardan içeri alır. Hücre zarının iç tabakasında ve dış tabakasında birer protein ile lipit bulunmaktadır. Elektron mikroskobu çalışmaları, zarların lipoproteinlerden yapılmıştır. Hücre zarı, artık maddelerin ve besin maddelerinin hücreye giriş, çıkışlarını ayarlar. Bu zar aynı zamanda hücrenin önemli bir koruyucusudur. Hücre zarının daha birçok görevi bulunmaktadır. Bunlar;
    • Hücre zarı direk olarak sitoplazmayı çevreleyerek hücrenin belli bir şekil almasını sağlamaktadır. Bu şekilde hücrenin dağılması da önlenebilmektedir.
    • Hücreye madde alışverişini sağlar.
    • Ozmatik dengenin yanı iç ve dış basıncın dengelenmesini sağlar.
    • Hücre zarının ayrıca salgı görevi vardır.
    • Hücre zarı uyarıcı etkilerin iletiminde yardımcıdır.
    • Son olarak hücrelerin birbirinden ayrılmasını sağlayarak hücre değişimlerini yani kanseri önler.
    Sitoplazma:
    Hücre zarıyla çekirdek zarı arasında kan hücre bölümüne sitoplazma denilmektedir. Sitoplazmanın çok büyük bir kısmı sudan oluşmaktadır. Bu nedenle içerisinde çok çeşitli canlı yapılar ve cansız yapılar bulunur. Günümüzde var olan birçok hücre sadece çekirdek ve sitoplazmadan oluşmaktadır. Büyük bir kısmı sudan oluşsa bile sitoplazma ne katı ne de sıvıdır. Bu yapının miktarı hücre büyüklüğüne göre değişkenlik gösterir.

    Çekirdek:
    Hücre çekirdeği aslında hücrenin en önemli yapısıdır. Çekirdek bir nevi hücrenin beyni olarak düşünülebilir. Çünkü hücreyi direk olarak çekirdek yönetir. Çekirdek zarı ile çevrelenmiş olan çekirdek bu şekilde diğer organellerden ayrı kalmaktadır. Çok gözenekli bir yapıya sahiptir. İşlevsel olarak çekirdek, hücrenin yaşamını sürdürmesi için çalışmaları düzenlemesiyle ünlüdür. Çekirdeğin hücre bölünmesinde rolü çok büyüktür.