Kafiye nedir Kısaca

Konusu 'Türkçe edebiyat' forumundadır ve Suga tarafından 12 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Suga

    Suga Süper moderatör Yönetici

    Kafiye nedir Kısaca

    Kafiye ya da uyak, şiirde mısra sonlarında bulunan sözcüklerin son heceleri arasındaki ses benzerliğidir. Şiirde uyak, dize sonlarında bulunan farklı görevlerdeki ekler veya anlamları ayrı sözcükler arasında görülür. Dize sonlarında yinelenen aynı görevdeki ekler ya da sözcükler uyak değildir. Bunlara redif denir.

    Kafiye Çeşitleri
    1- Yarım Kafiye:
    - Tek ses benzeşmesine dayanan kafiyeye yarım kafiye denir.
    - Genellikle Halk Edebiyatında kullanılır.

    Örnek-1
    Ben çektiğim kimler çeker
    Gözlerim kanlı yaş döker
    Bulanık bulanık akar
    Dağlarım seliyim şimdi (Kul Mustafa)

    Örnek-2
    İstedim kendimi bu göle atam
    Elimi uzatıp yavruyu tutam

    Örnek-3
    Üstümüzden gelen boran kış gibi
    Şahin pençesinde yavru kuş gibi
    Seher sabahında rüya düş gibi
    Çağıta bağırta aldı dert beni

    2- Tam Kafiye:
    - İki ses benzeşmesine dayanan kafiyeye tam kafiye denilir.

    Örnek-1
    Yollarda kalan gözlerimin nurunu yordum,
    Kimdir o, nasıldır diye rüzgarlara sordum,
    Hulyamı tutan bir büyü var onda diyordum
    (Y. Kemal Beyatlı)

    Örnek-2
    Sen miydin o afet ki dedim, bezm-i ezelde
    Bir kanlı gül ağzında ve mey kasesi elde,
    Bir sofrada içtik, ikimiz aynı emelde,
    Karşımda uyanmış gibi bir baktı sarardı. (Yahya Kemal Beyatlı)

    Örnek-3
    On atlıya karar verdim yaşını
    Yenice sevdaya salmış başını
    El yanında yakar gider kaşını
    Tenhalarda gülüşünü sevdiğim.

    3- Zengin Kafiye:
    - İkiden fazla sesin benzeşmesiyle oluşan kafiyeye denir.
    - Daha çok Divan şiirinde kullanılır.Çok sürse ayrılık, aradan geçse çok sene

    Örnek-1
    Ertesi gün başladı gün doğmadan yolculuk,
    Soğuk bir mart sabahı.. Buz tutuyor her soluk (Faruk Nafiz Çamlıbel)

    Örnek-2
    Baygın bir ihtizaz ile bi-huş akar dere,
    Sahillerinde çocuklar uzanmış çemenlere. (Orhan Seyfi Orhon)

    Örnek-3
    Miskin Yunus biçareyim
    Baştan ayağa yareyim
    Dost ilinden avareyim
    Gel gör beni aşk neyledi (Yunus Emre)

    4- Tunç Kafiye
    - Kafiyedeki kelimelerden birinin, diğerini içinde aynen bulunması yani tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeler tunç kafiye denir.

    Örnekler
    Fikrim bir hulyaya bazı dalar da
    Düşünür, derim ki: "Bu odalarda
    Kim bilir kaç kişi oturmuş yatmış." (7 harf) (Yusuf Ziya Ortaç, Evim)

    Ay asar kandilini,
    Suya sarkan dilini. (11 harf)

    Kimi solgun, sarışın; kimi ak, kimi kara;
    Kiminin arkasından görünüyor Ankara. (4 harf)

    Hey Emre'm Yunus biçâre
    Bulunmaz derdine çâre (4 harf) (Yunus Emre)

    5- Cinaslı Kafiye
    - Yazılışları ve okunuşları aynı anlamı farklı olan kelimelerle yapılan kafiyeye cinaslı kafiye denir.
    - Cinaslı kelimeler daha çok manilerde kafiye olarak kullanılır.

    Örnek-1
    Niçin kondun a bülbül
    Kapımdaki asmaya
    Ben yarimden vazgeçmem
    Götürseler asmaya

    Örnek-2
    Bilmem ki yaz mı gelmiş
    Niçin açmış gül erken
    Aklımı kayıp ettim
    Nazlı yarim gülerken