Kan Damarları Nelerdir Özellikleri

Konusu 'Bilgi bankası' forumundadır ve Elif tarafından 8 Aralık 2013 başlatılmıştır.

  1. Elif

    Elif Yönetici Admin

    Vücudumuzda farklı çap ve çeper kalınlığına sahip damarlar bulunur. Bu damarların toplam uzunluğu yaklaşık 100 bin km kadardır. Damarlar atardamar, toplardamar ve kılcal damarlar olarak üçe ayrılır:

    Kan Damarları Özellikleri

    1. Atardamarlar
    Atardamarlar kanı kalpten kılcal damarlara iletir. Bu damarlar dıştan içe doğru üç tabakadan oluşur. En dışta lifli bağ doku, ortada elastik lifler içeren düz kaslar, en içte ise endotel adı verilen tek sıralı yassı epitel doku bulunur. Endotel, kaygan bir yapıya sahiptir. Bu yapı damarın iç kısmında kan akışının sürtünmesini en aza indirecek pürüzsüz bir yüzey oluşturur. Atardamarlarda kan basıncı yüksektir ve bol miktarda elastik lifler taşır. Bu lifler atardamarlardaki yüksek kan basıncına karşı damarın dayanıklılığını arttırır ve damara kazandırdığı esneklikle kanın damar içinde ilerlemesini sağlar. Akciğer atardamarı hariç atardamarların tümü oksijence zengin kan taşır. Atardamarlarda kan akışı diğer damarlara göre daha hızlıdır. Bu damarlarda kanın hareketi, karıncıkların kasılmasıyla oluşan basınç, atardamardaki düz kasların kasılması, arkadan gelen kanın öndekini itmesi ve yer çekimi gibi olayların etkisi ile gerçekleşir.

    2. Toplardamarlar
    Kanı kalbe getiren damarlardır. Bu damarların yapısı da atardamarlarda olduğu gibi üç tabakadan meydana gelmiştir. Atardamarlardan farklı olarak dış tabakada bağ doku lifleri azdır. Orta tabakada yer alan kas doku incedir ve elastik lifler bulunmaz. Toplardamarlarda kan basıncı düşüktür. Çapları atardamardan büyük olduğu için daha çok kan bulundurur. Vücuttaki kanın yaklaşık %60'ı toplardamarlarda bulunur. Akciğer toplardamarı hariç tüm toplardamarlar oksijence fakir kan taşır. Toplardamarlarda kanın hareketini sağlayan etkenlerden birisi kulakçıkların gevşemesi ile oluşan emme basıncıdır. Ayrıca toplardamarın çevresini saran iskelet kaslarının kasılması ile damar sıkışır, bunun sonucu kanın kalbe doğru hareketi sağlanır. Vücutta kalp seviyesinin altındaki toplardamarlarda kanın geriye akmasını engelleyen, tek yönde açılan kapakçıklar bulunur. Kalbin yukarı seviyesindeki toplardamarlarda ise yer çekimi kanın kalbe dönüşünü sağladığı için bu damarlarda kapakçık bulunmaz. Toplardamarlardaki bu yapısal özellik kanın kalbe dönmesini sağlayan en önemli nedendir. Nefes alma sırasında göğüs kafesinin genişlemesi de kanın kalbe dönmesini sağlayan bir diğer faktördür. Bu durum göğüs boşluğundaki basıncı düşürür. Böylece üst ve alt ana toplardamarlardaki kan, gevşeyen kulakçıklara dolar.

    3. Kılcal Damarlar
    Kılcal damarlar atardamarlarla toplardamarları birbirine bağlar. Endotel adı verilen tek katlı yassı epitel dokudan meydana gelmiştir. Kılcal damarların çapı çok küçük olmasına rağmen, dokular arasında geniş yüzey oluşturacak şekilde yayılmıştır. Kılcal damarların toplam enine kesit alanı, atardamar ve toplardamarlardan daha fazladır. Her atardamar, taşıdığı kanı çok sayıda kılcal damara iletir. Bu nedenle atardamarlardaki kan, kılcal damarlara geçtiğinde akış hızı yavaşlar. Böylece yavaşlayan kan akışı sayesindekan ile doku sıvısı arasında madde alış verişi gerçekleşir.