Lipit nedir ve özellikleri

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Ayaz tarafından 12 Ağustos 2014 başlatılmıştır.

  1. Lipit nedir özellikleri nelerdir

    Lipitler ister bitkisel kaynaklı (sıvı yağ ve margarinler), ister hayvansal kaynakli (tereyağı, içyağı, kuyrukyağı) olsun büyük oranda trigliserit kanşımından oluşur. Kimyasal açıdan yağ asitleri taşıdıkları karbon atomlarının birbiriyle kurdukları bağların özelliğine göre doymuş, doymamış ya da çok çift bağlı doymamış olabilir. Ayrıca, yağ, sıvı yağ ve lipit terimleri sıkhkla birbirinin yerine kullanılır. Oysa, normal sıcaklıkta katı halde olan lipitler "yağ" olarak, sıvı halde olanlar "sıvı yağ" olarak tanımlanmalıdır.

    Lipitler insanın toplam vücut ağırlığının yaklaşık yüzde l5'ini oluşturur; bu yüzden, özellikle kişinin beslenme alışkanlıklarıyla değişkenlik gösterir. Vücutta lipitler hücre zarında yapı taşı olarak görev yapmalannın yani sıra yucut ısısının ayarlanmasında ve enerji depolannın oluşturulmasında önemli görev alır. Çünkü yağ, kimyasal olarak enerji depolamamn en ekonomik ve en az yer kaplayan biçimidir. Bir insanm yağ dokusunun depoladığı toplam enerji miktarı başka biçimde depolanmak istenirse çok daha fazla yer tutacaktır; bu ve başka nedenlerle bu depo enerjinin korunması için de daha fazla enerji harcanacaktır. 1 gr lipit 9 kcal (kilokalori) enerji açığa çıkarır.

    Besinlerde bulunan lipitler yağ asitlerinin kaynağını oluşturur, bunlardan bazıları insan vücudunda üretilemeyen temel yağ asitlerini içerir. Yağ asitleri hücre zarının geçirgenliğine katkıda bulunarak vücut için gerekli olan bazı maddelerin dışarıdan hücre içine girmesine olanak verir; bunun gibi, yağda eriyen vitaminlerin (A, D, E, K) bağırsaktan emilmesini sağlar.

    Ayrıca, yağlı maddeler yüksek bir doymuşluk düzeyine sahip olduğundan ve öteki besin maddelerine oranla midede daha uzun süre kalabildiğinden daha fazla doygunluk duygusu verir. Yağlar değişik bir tat vererek yiyeceklerin daha lezzetli olmasını ve böylece daha iştahla yenmesini sağlar. Az miktarda lipit ve tatlandırıcı içeren besinler daha az iştahla tüketilir.

    Yağ dokusu büyük oranda trigliseritlerden oluşur ve insan vücudunun en önemli enerji deposunu oluşturur. Yağ dokusu, başlıca görevi yedek lipit depolamak olan yağ hücrelerinden oluşur. Sıçanlarda yapılan en son çalışmalar, yağ hücrelerinin sayısının doğumdan hemen sonra alınan besinlerle yakından ilişkili olduğunu göstermiştir. Şişmanlık, aşırı yağ birikimi nedeniyle yağ hücrelerinin içerdiği trigliserit miktarının artmasıyla ya da yağ hücrelerinin sayısının artmasıyla oluşur. Amiııoasit ya da proteinlerin trigli~eritler gibi depolanmadığı unutulmamalıdır. Kişinin tükettiği enerji miktarından daha fazla besin alındığında bunlar yağa dönüştürülerek depolanır. Ama karaciğer ilk önce kendi glikojen depolannı doldurur ve bu glikojen deposu kullanıma hemen hazır olan bir enerji kaynağıdır. Hiç gıda alınmadığında bir yandan bu glikojenden koparılan glikoz molekülleri kana verilir, öbür yandan gıda alımının uzun sürmesiyle "yağ eritmekten" sorumlu enzimler bireşimlenir. Bu enzimler glikojen depolarının tükenmemesi için yağ dokusuna yönelerek buradan enerji kaynağı olan trigliseritlerin serbest kalmasını sağlar. Böylelikle glikojen "hızlı" enerji deposu, yağ dokusu da "yavaş" ama miktarca daha fazla bir enerji deposu görevi yapar.

    Lipitler hücrenin temel yapısında yer alır ve yapısal özelliklerinin oluşmasına katkıda bulunur. Bu özelliğe sahip lipitlerden en önemlileri fosfolipitler ve kolesteroldür.