Mayoz Bölünme Nedir? Kısaca

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Chanyeol tarafından 19 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Mayoz Bölünme

    Mayoz Bölünme, eşeyli üreme yeteneği olan canlılarda gamet kısaca (dişi ve erkek üreme hücresi) oluşmasında etkili olan çok özel hücre bölünmesi şekline "mayoz bölünme" denilmektedir. Mayoz bölünme sayesinde diploit yani (her iki kromozom takımını da taşıyabilen organizma ya da hücre) hücrelerden haploit ise (olgunlaşmış olan üreme hücresinde mevcut kromozom takımı) hücrelerden meydana gelmektedir. Mayoz bölünmeyle döllenme olayları çoğunlukla eşeyli üreme yapabilen her canlıda tür içerisinde bulunan kromozom sayısının sabit bir şekilde durmasını sağlamaktadır. Haploit kromozom bulunana canlılarda ise mayoz bölünme durumları gözlenmez. Buna örnek verecek olursak erkek bal arıları haploit kromozoma sahip olduklarından dolayı mayoz bölünme durumu olmaz.

    Mayoz Bölünmenin Özellikleri Nelerdir?
    • Mayoz bölünme çoğunlukla canlının ana üreme hücreleri ile spor ana hücrelerinde gerçekleşmektedir.
    • Mayoz bölünme özellikle tür içi bir çeşitlilik arttırmaktadır.
    • Mayoz bölünme esnasında kromozom sayısı yarıya inmektedir.
    • Ayrıca mayoz bölünme tür içerisindeki kromozom sayılarının aynı kalmasını sağlamaktadır.
    • Mayoz bölünme evresi çoğunlukla 2n kromozomlu olan ana hücrelerin yeniden n kromozomlu olarak yeniden 4 hücre oluşturabilmektedir.
    • Mayoz bölünme evresinde kardeş kromatitler ile homolog kromozomlar ayrılmaktadır.
    • Mayoz bölünme evresi sonrasında meydana gelen hücreler n kromozmuna sahip olduğu için yeniden bir mayoz bölünme evresi geçirmezler.
    • Mayoz bölünmede hem çekirdek hem de sitoplazma iki kere bölünmektedir. Bunun için interfaz evresi dışında diğer evreler iki defa görülmektedir.
    Mayoz Bölünme Nasıl Gerçekleşir, mayoz bölünme her canlının üreme organında meydana gelmektedir. Mayoz bölünme sonucunda oluşan gametler çoğunlukla haploit olmasından dolayı ana canlıya ait olan kromozom çiftlerinden yalnızca birer tanelerinde bulunmaktadır. Ayrıca mayoz bölünme sonucu canlılarda çeşitliliği de sebep olabilmektedir. Mayoz bölünme evresi genellikle canlılar üreme döneminde iken ortaya çıkmaktadır. Mayoz bölünme tek başına değil birbiri ardına devam eden Mayoz I ve Mayoz II olarak iki bölümden meydana gelmektedir. Mayoz bölünme durumu başlamadan hemen önce ana üreme hücreleri hazırlık evresi geçirmektedir. Ortaya çıkan bu hazırlık evresine de "interfaz" ismi verilmektedir. Mayoz bölünme evresi geçirmiş olan hücre yeniden mayoz evresi geçiremez. Sadece mitoz bölünme evresi geçirebilmektedir.

    Mayoz Bölünmede İnterfaz,
    interfaz evresi özellikle mayoz döneminin ilk evresinde ve Mayoz I'den önce gerçekleşmektedir. Genellikle Mayoz II'den önce herhangi bir interfaz evresi mevcut olmaz. Eğer bu evredeyken DNA molekülleri mevcut ise kendilerini sentrioller ile eşleştirmektedir. Mayoz bölünmenin interfazı aynı mitoz bölünmede olduğu gibi S, G1 ve G2 olarak üç aşamadan oluşmaktadır.

    Mayoz Bölünme Kaç Evreye Ayrılır,
    mayoz bölünmeyi genellikle mitoz bölünmeden farklı olarak ortaya çıkmasını sağlayan evrelerden gerçekleşmektedir. Mayoz bölünmenin evreleri aynı mitoz bölünmenin evreleri gibi dört aşamadan meydana gelmektedir.

    Mayoz Bölünmede Profaz-I Evresi, bu evrede mevcut olan kromozomlar hem kasılır hem de kalınlaşmaya başlar. Babadan ve anne tarafından gelen homolog kromozomlar aynı sinaps şeklindeki gibi yan ayna ve paralel olarak uzanır veya birbirinin üstünde kıvrılır vaziyette durur. Bu kısalma gerçekleştikten sonra aynı mitoz bölünme evresindeki gibi gerçekleşir. Tek kromozom iki kromatit yapısında olduğu için bu homolog kromozomlar 4'lü demetler şeklinde görülmektedir. Ayrıca bu dörderli görünüm şekline de "tetrat" denilmektedir.

    Mayoz Bölünmede Metafaz-I Evresi,
    artık bu evreye geçiş ile çekirdek zarındaki parçalanma durumu tam anlamı ile sona ermektedir. Sentrozomlar artık kutuplara çekilmiştir ve iğ iplikleri de ortaya çıkmıştır. Sentromerleri genellikle çift olan tetratlar ise, ekvatoral düzlem üstünde dizilirler.

    Mayoz Bölünmede Anafaz-I Evresi,
    tetratlar bu evredeyken ikiye ayrılır, daha sonra kutuplara geçiş yaparlar. Hem anneden hem de babadan gelmiş olan kromozomlarda rastgele bir şekilde birbirinden ayrılmaktadır. Anafaz evresinde kromozom sayıları çoğunlukla indirgendiği zaman kutuplara doğru taşınan erkek hücrelere geçişi sağlanacak kromozom sayısı vücut hücre sayısının yaklaşık yarısı kadar olmaktadır.

    Mayoz Bölünmede Telofaz-I Evresi,
    hücrenin her iki kutbunda mevcut olan kromozomlarda hem uzama hem de incelme başlamaktadır. Bu evrede kromozomun etrafında bir çekirdek zarının oluşumu başlamaktadır. Sitoplazmanın burada boğumlanması ile haploit sayıda olan kromozomu olan iki tane yavru hücre oluşmaktadır. Bu evreye kadar oluşan olaylar ise Mayoz I olarak isimlendirilmektedir. Bundan sonra Mayoz II evresi mitoz bölünme evresi ile aynı oluşumları yaşamaktadır.