Ses düşmesi ile ilgili örnek cümleler

Konusu 'Öğrenci Web' forumundadır ve Ceren tarafından 17 Kasım 2015 başlatılmıştır.

  1. Ceren

    Ceren Süper moderatör

    Ses düşmesi ile ilgili 10 tane örnek

    Bazı sözcüklerin çekimlenirken veya türetilirken, seslerinden birisinin düşmesi olayına "ses düşmesi" denir.

    a) Sonunda "k" ünsüzü bulunan sözcüklere küçültme eki getirildiğinde sondaki "k" ünsüzü
    düşer.

    yumuşak + çık -> yumuşacık minik + cik —> minicik

    küçük + cük —> küçücük ufak + cık -> ufacık

    b) Bazı sözcüklerden " -l" ekiyle fiiller türetilirken sözcük sonlarındaki "k" ünsüzleri düşer.
    yüksek + l -» yükselmek

    alçak + l -» alçalmak

    ufak + l —> ufalmak

    c) İki heceden oluşan ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan organ ve akrabalık adlarına
    ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde ikinci hecedeki dar ünlü düşer.

    omuz + u -» omzu oğul + u -» oğlu alın + ı —> alnı

    d) Arapçadan dilimize geçen bazı sözcükler yardımcı fiillerle birleşik fiil yaparken veya
    ünlü ile başlayan ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer.

    emir + i -> emri emir + etmek -» emretmek

    akıl + a -» akla akıl + etmek -» akletmek

    e) Bazı bileşik sözcüklerde, sözcük içindeki benzer hecelerden ya da ünlülerden biri
    düşer.

    pazar + ertesi -> pazartesi biri + birine -> birbirine cuma + ertesi —> cumartesi

    f) Turkçede iki ünlü yan yana bulunmadığı için ünlü ile biten bir sözcük ünlü ile başlayan
    bir sözcükle birleşirken ünlülerden biri düşer. Buna "aşınma"da diyebiliriz.

    ne + için —> niçin

    kahve + altı —> kahvaltı

    ne + asıl -» nasıl

    g) Bazı isimlerden " - le - " ekiyle fiil türetilirken sözcüğün son hecesindeki ünlü düşer.

    ileri + le -> ilerlemek

    koku + la -» koklamak

    h) Bazı fiillerden yeni sözcükler türetilirken fiillerin ikinci hecelerindeki dar ünlüler düşer.

    ayır + ıntı —> ayrıntı savur + ul -» savrulmak

    devir + ik -> devrik
     
    Son düzenleyen: Moderatör: 17 Kasım 2015