Termik Basınç Nedir Coğrafya

Konusu 'Soru Bankası' forumundadır ve Ayaz tarafından 11 Ağustos 2014 başlatılmıştır.

  1. Termik Basınç Hakkında Bilgi

    Dünya'nın küreselliği nedeniyle ısınma ve soğumaya bağlı oluşan basınçlardır.Bir basınç merkezi termik ya da dinamik olabilir. Bunu belirleyen temel fark oluşum şeklidir. Eğer bir basınç merkezi sıcaklığın etkisi ile oluştuysa termik, sıcaklığın etkisinden çok hareket ya da çevresine göre durum söz konusu ise dinamik kökenli bir basınçtır.

    Isınan hava hafifler ve burada termik alçak basınçları oluşturur. Hafifleyen havanın yükselmesi ve yükseldikçe sıcaklık kaybetmesi sonucu yükselim yağışları meydana gelir. Hava kararsızdır ve çoğunlukla bulutludur.

    Ekvator'a güneş ışınları çoğunlukla dik ve dike yakın açılarla gelir. Aşırı ısınma burada sürekli bir termik alçak basınç oluşmasını sağlamıştır.

    Aşırı soğuk bir hava ise ağırlaşır. Ağırlaşan hava çöker. Bu alçalıcı hava hareketi gökyüzünün çoğunlukla bulutsuz, ayaz ve yağışsız olmasını sağlar. Örneğin kış mevsiminde geniş bir kara kütlesi olan Sibirya üzerinde aşırı soğumaya bağlı olarak termik yüksek basınç oluşmaktadır.

    Her zaman sıcaklığa bağlı olarak hava yükselmez ya da alçalmaz. Bazen dinamik yani harekete bağlı etkenler de hava kütlelerinin oluşumunda söz sahibidir.

    Örneğin kutupların soğuk havası ile 30º enlemlerinin sıcak havasının karşılaştığı 60º enlemlerinde daha hafif olan sıcak hava, soğuk havanın üzerinde yükselmeye başlar. Bu yükselişin nedeni hava akımlarıdır. Yani bir hareket söz konusudur. Burada sıcaklık şartları önemsizdir. Hava kütlelerinin sıcaklık farkı bir hareket eğilimi yaratmıştır. Bu nedenle burası 60º dinamik alçak basınç merkezi olarak adlandırılır.

    30º enlemleri de dinamik etkenlerin rol oynadığı bir sürekli basınç merkezi yaratmıştır. Ekvator'dan yükselen hava daha soğuk olan kutuplara doğru hareket eder. Ancak bu hareket Dünyanın dönüşü nedeniyle 30º enlemlerinde doğu yönüne döner. Burada biriken hava hareket edemez ve çökmek zorunda kalır. Alçalan hava ise her zaman açıktır. 30º enlemlerinde çöllerin oluşmasının sebebi de buradaki dinamik yüksek basınç merkezidir.

    Kısaca ısınan havanın hafifleyip yükselmesi, soğuyan havanın ağırlaşıp çökmesi TERMİK nedenli, bir hava kütlesinin bir diğeri üzerinde yükselmesi ya da hareketsiz kalması DİNAMİK nedenli basınçlar oluşturmaktadır.