Türklerde Yazı

Konusu 'Türkçe edebiyat' forumundadır ve Elif tarafından 4 Mayıs 2013 başlatılmıştır.

  1. Elif

    Elif Yönetici Admin

    Türk Yazı Dili

    Dünyada yazı, insanoğlunun en önemli buluşlarından biridir. Bu işaret sistemleri; insanların, konuşma dışındaki duygu, düşünce ve isteklerini, belli işaretler ve onların sistemleri ile anlatırlar.

    Bu anlaşma ve haberleşme araçları, asırlar boyu gelişerek, bugünkü şekillerine ulaşmışlardır.

    Milletlerin yazı dilleri, insanlık alemine de ışık tutarlar.

    Bu yazı dili bazen bir tek alfabe şeklinde olmayabilir. Çünkü Türkler, V. yüzyıldan başlayarak; Şamanizm, budizm, Maniheizm, Hristiyanlık, Musevilik ve İslam dinine bağlı olmaları dolayısıyla çeşitli alfabeler kullanmışlardır.

    Türk yazı dilinin ilk örneklerini, Orhun Abidelerinde rastlamaktayız.

    II. Dünya Savaşı'ndan sonra, Orta Asya Türk kültürü üzerinde, birçok Sovyet bilim adamları tarafından yapılan yoğun araştırmalar, birtakım değerli bulguları ortaya çıkarmıştır. Bunlardan biri ''Esik'', diğeri de Pazyiyk (Pazırık) kültür çevresidir.

    Esik kültür çevresi, bugünkü Kazakistan'ın başkenti Alma Ata'nın doğusunda, Esik veya Issık Çayı kıyılarına rastlar.

    Orhun yazısındaki işaretlerin bazılarının, bugüne kadar Türk kabilelerinde damga şeklinde kullanılması da, bunların, bir dereceye kadarı, yaratıcı Türk dehasının mahsülü olduğuna delil olabilir. Çünkü, Türkler'de damga kulanmak, çok eski olup, her boyun da kendisine mahsus damga işaretleri vardır.

    Türkmenlerin VIII - XV. yüzyılda kullandıkları yazı, Uygur alfabesidir. Turfan metinlerinde, Kutadgu Bilik'in Herat'ta 1440'ta kopya edilen ve şimdi Viyana'da bulunan nüshasında, bazı yazıt ve birçok rulo basmalarda , bu yazı kullanılmıştır. Halen, Mançu ve Moğolların kullandığı bu yazıyı Uygurlar, Budist olan Suğdiler'den almışlardır. 23 harf ve 53 ligature ''bağ'' vardır. Sağdan sola yazılır. Fakat son devirde Çince'nin etkisiyle, yukarıdan aşağı dizilmiştir. Uygur yazısında; harflerin başta, ortada ve sonda bulunma durumlarına göre, 3 farklı şekli vardır.

    Yalnız, Budhacı yazılara uygulana bir yazı da Suğdi alfabesidir. Orta İranca'nın Orta Asya'daki bir kolu Suğdi dili için meydana getirilmiş bu yazıda, 22 harf vardır. Arami yazıdan çıkmış olup, sağdan sola doğru yazılır.

    7. yüzyılda Türkler tarafından az kullanılmış olan bir yazı da ideografik (=fikir-yazı) Çin yazısıdır. Bu yazı sistemi 20.000'e yakın ideogramdan meydana gelir.