Türklerin Kullandığı Alfabeler Nelerdir

Konusu 'Soru Bankası' forumundadır ve Nehir tarafından 19 Ocak 2014 başlatılmıştır.

  1. Türklerin Kullandığı Alfabeler Kısaca

    Türkler göçebe topluluklardı. Bu nedenle tarihin farklı dönemlerinde farklı yerlerde bulundu ve bu yüzden gittikleri yerlerin kültürlerini etkiledi, gittikleri yerlerin kültürlerinden etkilendi. Tarih boyunca sürekli farklı alfabeler kullanan Türkler geçmişten günümüze hangi alfabeleri kullanarak yazılı iletişimde bulundu? İşte şimdi Türklerin kullandığı alfabeleri inceleyeceğiz.
    Göktürk Alfabesi: Türkler’in en uzun süreli kullandığı alfabedir. Göktürk Devleti’nden sonra kurulan beş farklı Türk devleti de bu alfabeyi kullanarak yazı yazdı. 38 harften oluşan Göktürk alfabesi Türkler’in kullandığı alfabeler arasında en fazla harfe sahip alfabedir. Alfabede dört sesli harf, bu dört sesli harfe karşılık gelen sekiz farklı harf bulunmaktaydı. Ayrıca bazı özel ekler için farklı harfler de bulunmaktaydı. Eklerle birlikte heceler için de özel harfler alfabeye eklenmişti.
    Uygur Alfabesi: Uygurlar, Göktürk alfabesi üzerinde köklü değişikliklere giderek yeni bir alfabe oluşturdular. Bu alfabe 18 işaret ve sembolden oluşmaktadır. 4 sesli harften oluşan Uygur alfabesi sağdan sola yazılıp okunur. Ayrıca bu alfabede kelimeler ayrı değil bitişik yazılmıştır.
    Arap Alfabesi: Türklerin uzun süreli kullandığı bir diğer alfabedir. İslamiyeti kabul ettikten sonra kabileler halinde bu dine geçen Türk toplulukları zamanla Arapların kültürlerinden de etkilendi. Bu durum alfabeye de yansıdı ve bin yıla yakın bir süre boyunca Türkler Arap alfabesi kullanmaya başladı. Arap alfabesi 28 harften oluşur. Ancak Türkler Arapça konuşmadığı için yazı diliyle konuşma dilini birbirine yaklaştırmak için bu alfabeyi farklı bir şekilde kullanmışlardır. Osmanlıca olarak da bilinen bu alfabe Türkçe konuşulan kelimelerin arap harfleriyle yazılmasından oluşur.
    Kiril Alfabesi: Orta Asya Türk devletlerinin Sovyetler Birliği zamanında kullandığı, günümüzde bazı özerk Türk topluluklarında da kullanılmaya devam edilen bir alfabedir. Aslen Rusların kullandığı bir alfabedir. Sovyetler Birliği döneminde SSCB’ye bağlı Türk devletlerinde kullanılması zorunluydu. Hatta bu alfabenin kullanılması için diğer alfabeler yasaklanmıştı. Kiril alfabesi 38 harften oluşur, 11 sesli harf bulunur. Soldan sağa doğru yazılıp okunur. Hem latince hem de kiril harflerinin birlikte kullanıldığı bir alfabedir.
    Latin Alfabesi: Günümüzde hemen her ülkede kullanılan bir alfabedir. Türkler’de ilk kullanımı harf inkılabından sonra Türkiye’de görülmüştür. Günümüzde de kullanılmaya devam eder. Normalde 26 harfe sahip olan latin alfabesine Türkçe’deki ses özelliklerine uygun olarak Ç, Ğ, I, Ü ve Ö harflerinin eklenip W,X ve Q harflerinin çıkarılmasıyla Türkçe latin alfabesinin harf sayısı 29 olarak belirlenmiştir. Soldan sağa doğru yazılır. Öğrenilmesi ve uygulanması en kolay alfabelerdendir.