Ünlü Düşmesi Örnekleri

Konusu 'Eğitim Desteği' forumundadır ve Nehir tarafından 7 Mayıs 2013 başlatılmıştır.

  1. Ünlü Düşmesinden Örnekler

    Ünlü düşmesi, Türkçe’de görülen bir ses olayıdır. Türkçede birkaç çeşit ünlü düşmesi vardır. Bunlar aşağıda listelenmiştir.

    İki heceli sözcüklerde ünlü düşmesi

    İki heceli sözcükler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlüler düşer. Bu durum genellikle insan organlarında, akraba adlarında ve farklı oluşumlarda görülür.

    Bazı organ isimleri ünlü ek aldıklarında orta hece ünsüzü düşer.
    Ek olan bazı kelimeler orta hece ünlüsünü düşürürler.
    Bazı birleşik kelimlelerde ses düşmesi görülür.

    Örnekler
    burun-um = burnum (aradaki u harfi düşmüş.)
    boyun-um = boynum (aradaki u harfi düşmüş.)
    ağız-ım = ağzım (aradaki ı harfi düşmüş.)
    alın-ım = alnım (aradaki ı harfi düşmüş.)
    karın-ım = karnım (aradaki ı harfi düşmüş.)
    isim-im = ismim (aradaki i harfi düşmüş.)
    fikir-imiz=fikrimiz (aradaki i harfi düşmüş.)

    İsim köklerinde ünlü düşmesi
    İsim köklerine ünlü ile başlayan yapım ekleri gelerek, fiil gövdesi haline gelmeleri sonucunda oluşur.

    Örnekler
    sarar – sarı-ar
    kokulamak – koklamak (kokulamak zamanla değişmiş ve koklamak olmuştur)

    Eylem köklerinde ve isimlerde ünlü düşmesi
    Fiil köklerine gelen yapım ekleri ile isim olan sözcüklerde görülür.

    Örnekler
    uyu +ku uyku (u düşmüş)
    kıvır +m kıvrım (ı düşmüş)
    devir +m devrim (i düşmüş)
    çevir +m çevrim (i düşmüş)

    Yabancı kökenli sözcüklerde ünlü düşmesi
    Kimi Arapça sözcüklerin yardımcı eylemle birleşmesi ile oluşan ünlü düşmesidir.

    Örnekler
    kayıp – kaybetmek
    emir – emretmek
    seyir – seyretmek
    fikir – fikretmek
    zikir – zikretmek
    şükür – şükretmek
    sabır – sabretmek

    Ünlü Düşmesi Nedir

    İkinci hecesinde dar ünlü bulunan iki heceli kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlüler genellikle düşer: ağız / ağzı, alın / alnı, bağır / bağra, bağrım, beniz / benzi, beyin / beynimiz, boyun / boynu, böğür / böğrüm, burun / burnu, geniz / genzi, göğüs / göğsün, gönül / gönlünüz, karın / karnı, oğul / oğlu; çevir- / çevril-, devir- / devril-.

    Bu ses olayı, kelimenin hece sayısının düşmesine neden olmaktadır. Bu ses olayına aynı zamanda “hece düşmesi” de denilmektedir. Genellikle organ isimlerinde gerçekleşmektedir.

    Ünlü Düşmesine Örnek :
    ağız / ağzı
    alın / alnı
    bağır / bağra, bağrım
    beniz / benzi
    beyin / beynimiz
    boyun / boynu
    böğür / böğrüm
    burun / burnu
    geniz / genzi
    göğüs / göğsün
    gönül / gönlünüz
    karın / karnı
    oğul / oğlu
    çevir- / çevril-
    devir- / devril-