Uyak nedir Kısaca

Konusu 'Türkçe edebiyat' forumundadır ve Suga tarafından 12 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Suga

    Suga Süper moderatör Yönetici

    Uyak nedir Kısaca

    Uyak (Kafiye), mısra sonlarındaki yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları ve görevleri farklı kelimelerin, eklerin benzerliğine denir.

    1- Yarım Kafiye
    - Tek ses benzeşmesine dayanan kafiyeye yarım kafiye denir.
    - Genellikle Halk Edebiyatında kullanılır.

    Benim çektiğimi kim çeker
    Gözlerinden kanlı yaş döker
    Bulanık bulanık akar
    Dağların seliyim şimdi
    (”-er“: Redif | “-k“: Yarım Kafiye)

    2- Tam Kafiye
    - İki ses benzeşmesine dayanan kafiyeye tam kafiye denilir.

    Orhan zamanından kalma bir duvar
    Onunla bir yaşta ihtiyar çınar
    (”-ar“: Tam Kafiye)
    Zamanla nasıl değişiyor insan
    Hangi resmime baksam ben değilim
    Nerde o günler, o şevk, o heyecan
    Bu güler yüzlü adam ben değilim
    Yalandır kaygısız olduğum, yalan
    (”-an“: Tam Kafiye | “-ben değilim“: Redif | “-am“: Tam Kafiye)
    Not: Dilimize yabancı dillerden geçmiş “â, î, û” gibi uzun sesler iki ses değerine sahiptirler. Dizeler arasında sadece bu seslerden oluşan bir benzeşme varsa bu tam kafiyedir.

    3- Zengin Kafiye
    - İkiden fazla sesin benzeşmesiyle oluşan kafiyeye denir.
    - Daha çok Divan şiirinde kullanılır.Çok sürse ayrılık, aradan geçse çok sene
    Biz sende olamazsak bile sen bizdesin gene(”-ene“: Zengin Kafiye)Bin bahçeli beldemizi yâd ellere bıraktık
    Gölgesinde barınacak tek ağacım yok artık(”-tık“: Zengin Kafiye)

    4- Tunç Kafiye
    - Kafiyedeki kelimelerden birinin, diğerini içinde aynen bulunması yani tekrar edilmesiyle oluşan kafiyeler tunç kafiye denir.

    Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner, aşarım
    Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım
    (”-aşarım“: Tunç Kafiye)
    Bursa’da bir eski cami avlusu
    Mermer şadırvanda şakırdayan su
    (”-su“: Tunç Kafiye)
    Bir eşek var idi zâif u nizâr
    Yük elinden katı şikeste vü zâr
    (”-zâr“: Tunç Kafiye)

    5- Cinaslı Kafiye
    - Yazılışları ve okunuşları aynı anlamı farklı olan kelimelerle yapılan kafiyeye cinaslı kafiye denir.
    - Cinaslı kelimeler daha çok manilerde kafiye olarak kullanılır.

    Niçin kondun a bülbül
    Kapımdaki asmaya
    Ben yârimden vazgeçmem
    Götürseler asmaya
    (”-asmaya“: Cinaslı Kafiye)
    Kararmış kara gözler
    Dermanım kara gözler
    Gemim deryada kaldı
    Yelkenim kara gözler
    (”-kara gözler“: Cinaslı Kafiye
    Dönülmez akşamın ufkundayız, vakit çok geç
    Bu son fasıldır ey ömrüm, nasıl geçersen geç
    (”-geç“: Cinaslı Kafiye)