Yapım eki nedir Kısaca

Konusu 'Türkçe edebiyat' forumundadır ve Suga tarafından 12 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Suga

    Suga Süper moderatör Yönetici

    Yapım eki nedir Kısaca

    Sözcüklere gelerek onlardan yeni sözcükler türeten eklerdir. Yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını da türünü de değiştirir. Kısacası yapım eki, adından da anlaşılacağı gibi, sözcüklerden yeni sözcük yapımişini yapar.

    Yapım ekleri her zaman çekim eklerinden önce gelir. Yapım eki almış bir sözcüğe türemiş sözcük ya dagövde denir. Yapım ekleri dörde ayrılır:


    İsimden İsim Yapım Ekleri
    İsim kök veya gövdelerine gelerek onlardan yeni isimler yapan eklerdir.

    » -lik: zeytinlik, şekerlik, suluk, insanlık, kardeşlik
    » -li: köylü, nişanlı, renkli, mavili, bilgili, görgülü
    » -siz: evsiz, huysuz, akılsız, işsiz, parasız
    » -cil: evcil, otçul, bencil
    » -cık: kızılcık, arpacık, kulakçık, kitapçık
    » -daş: meslektaş, vatandaş, arkadaş, sesteş
    » -inci: üçüncü, beşinci
    » -msı: acımsı, ekşimsi
    » -sal: kumsal, evrensel
    » -ıt: yaşıt
    » -tı: horultu cıvıltı


    İsimden Fiil Yapım Ekleri
    İsim kök veya gövdelerine gelerek fiil oluşturan eklerdir.

    » -le: başla-, suçla-, sula-, terle–
    » -al: azal-, çoğal-, düzel–
    » -l: doğrul-, sivril–
    » -a: kana-, yaşa-, türe-, boşa–
    » -da: fısılda-, horulda-, gürülde–
    » -at: yönet-, gözet–
    » -kır: fışkır-, haykır–
    » -lan: evlen–
    » -laş: şakalaş-, dertleş-, çocuklaş–
    » -(a)r: morar-, karar-, yaşar–
    » -se: önemse-, garipse–



    Fiilden İsim Yapım Ekleri
    Fiil kök veya gövdelerine gelerek isim türeten eklerdir.

    » -im: seçim, üretim, bölüm, çözüm, verim
    » -gi: vergi, sevgi, görgü, bilgi, örgü, sergi, algı, atkı
    » -gın: dalgın, kızgın, bilgin, durgun, salgın
    » -ı / -i: yazı, doğu, batı, gezi, tartı
    » -ıcı / -ici: yırtıcı, satıcı, yapıcı, geçici, kurucu
    » -ca: düşünce, eğlence
    » -ecek: giyecek, yakacak, açacak
    » -ak: yatak, kaçak, durak,
    » -ga: bölge, bilge, süpürge,
    » -gan: çalışkan, unutkan, çekingen
    » -gıç: bilgiç, dalgıç, başlangıç
    » -ik: kesik, açık, göçük, kırık
    » -ın / -in: yığın, akın, tütün, ekin,
    » -nç: gülünç, basınç,
    » -ıntı: esinti, çıkıntı, döküntü,
    » -(e)r: gelir, gider, okur,
    » -maca: bulmaca, kesmece
    » -sel: görsel, uysal, işitsel
    » -anak: gelenek, görenek, olanak, seçenek
    » -ış: dikiş, yürüyüş
    » -ıt: geçit, yakıt, ölçüt
    » -ma: dondurma, danışma
    » -mak: çakmak, ekmek
    » -tı: belirti, kızartı



    Fiilden Fiil Yapım Ekleri
    Fiil kök veya gövdelerine gelerek yeni fiiller türeten eklerdir.

    » -t: yürüt-, anlat-, ağlat–
    » -(a)r: kopar-, çıkar-, uçur-, düşür–
    » -dır: yazdır-, açtır-, bıktır-, sordur–
    » -(ı)l: atıl-, yazıl-, çözül-, sorul–
    » -(ı)n: taran-, yıkan-, silin-, alın–
    » -ele: kovala-, itele–
    » -ı: kazı-, sürü–
    » -msa: anımsa-, gülümse–