Yaprak Nedir? Kısaca

Konusu 'Biyoloji' forumundadır ve Chanyeol tarafından 29 Temmuz 2016 başlatılmıştır.

  1. Chanyeol

    Chanyeol Süper moderatör Yönetici

    Yaprak

    Yaprak, Bitkilerin fotosentez transprasyon ve solunumunu gerçekleştiren temel organ olan yaprak, gövde ve yan bağlarda bulunan boğumlarda çıkan ve sınırlı oranda büyüyebilen yapıdır.

    Yaprak kısımları:

    Lamina:
    (yaprak ayası) Solunum terleme ve fotosentez olaylarının olduğu kısımdır.

    Petiyol: (yaprak sapı) Yaprağın güneşlenmesini ve iletimini sağlayan kısımdır.

    Bazis: (yaprak tabanı) Yaprak ayası ve yaprak sapını gövdeye bağlayan kısımdır.

    Yaprak türleri: Yaprağın genel yapısı geniş ve yeşil renktedir. Aya ise yumurtamsı, eliptik, böbreksi ve ipliksi şekillerde olup kenar kısımları düz, testleri yapısında, dişli ve lopludur. Ortak kısımlarından ana damar ve bunlara bağlı olarak yan damarlar yer alır. Tüylü ya da çıplak dır. Ayayı sürgüne bağlayan sap kalın ince uzun, kısa, kaşeli ve tüylü şekillerde olur. Sapsız olan yapraklarda bulunmaktadır. Ayanın sapa bağlanmış olduğu kısım ise tabandır. Asimetrik ya da simetriktir. Yaprağın tepe kısmı ise küp yuvarlak ya da sivri şekillerde olur. Yalnız bir dal üzerinde yer alan yapraklar basit yapraklardır. Ayrı bölümlere ayrılmış olan ve aya parçalı olan yapraklar ise bileşik yapraklardır. Yapraklar biçimlerine göre her dalda çift olarak karşı karşıya üç ya da üçten fazla bulunuyor ise kestel her kısımda iki sırada tek bulunuyorsa almaçlı adını alır. Yüreksi yaprak, iğne yaprak, eliptik yaprak, elsi yaprak ve yumurta yaprak yaprak türleri arasında sayılabilir.

    Yaprağın anatomik yapısı: Yapraklar mezofil, epidermis (üst deri), iletim doku olmak üzere üç ana dokudan meydana gelir.

    Üst deri:
    Yaprağın alt ve üst kısmını kapsar. Hücre katmanı şeklinde tek sıralı koruyucu bir doku olan üst deri hücrelerinin hücrelerin dış kısımları kütikula adı verilen mumsu ve ince bir madde ile kaplıdır. Bu mumsu yapı su geçirmez özelliğe sahiptir ve bu özellik sayesinde yaprakların yüzey kısmında olacak olan su kaybı azaltılmış olur kütikula yaprağın üst kısmında çoğunlukla daha kalınlaşır ve bu sebeple bu kısım çok daha parlak görünümdedir.

    Üst deri hücrelerinde atmosferle yaprağın gaz alıp vermesini sağlayan gözenekler yer alan alır. Bu gözeneklere ise stoma denir. Stoma oksijen ve karbondioksitin bitkiye geçişini sağlar ve su buharının dışarı atılmasına yardımcı olur. Yaprakların güneş ışığına daha fazla maruz kalan üst kısımlarında su kaybını azaltmak için üst kısımlarında alt kısımlarına bakarak daha az gözenek yani stoma yer alır.

    Mezofil: Yaprağın iç bölümü olan mezofil, klorofilce zengin fazla hücre dizileri olarak palizat özek dokusu ile hücreleri arasında yer alan geniş boşluklar olan sünger özek dokusunu kapsayan bölümdür. Işığa daha yakın olan polizat özek doku, hücrelerinin içerisinde yer alan yoğun krofil miktarı sayesinde fotosentez olayının en çok olduğu hücredir. Gaz alış verişinde ise, içerisinde geniş boşluklar bulunması nedeniyle sünger özek dokunun önemli bir rolü vardır.

    İletim doku: Yaprağın damarlarını oluşturan ve bitki içinde madde alışverişinde rol alan bir doku çeşidi olan iletim dokular, soymuk borusu ve odun borusu olarak 2 kısıma ayrılır.

    Soymuk borusu, organik maddelerin iletilmesine yardımcı olur ve canlı hücrelerden oluşur.

    Odun borusu ise, su ve mineral gibi inorganik maddelerin iletilmesine yardımcı olur ve cansız hücrelerden oluşur.