• 9 ay önce
  • 0 Yorum
  • 386 Görüntülenme

Yeni Yüzyılın Kitabı: E-KİTAP

Yeni Yüzyılın Kitabı: E-KİTAP

Yeni Yüzyılın Kitabı: E-Kitap

Milyonlarca yıldır insanoğlu elde ettiği bilgiyi; taş, kil tablet, papirüs, parşömen, kağıt gibi farklı kayıt ortamlarına kaydederek ve bu kayıtları rulo, kodeks gibi farklı biçimlerde saklayarak geleceğe miras bırakmıştır. Tarihi süreçte yaşanan her değişimle birlikte hem bilgi hem de ona duyulan ihtiyaç artış göstermiştir. Örneğin kitap üretim maliyetlerini azaltan matbaanın icadı hem kitap çoğaltmayı hem de zamanla toplumun her kesiminden insanın kitap sahibi olmasını kolaylaştırmıştır. Kitap sayısına bağlı olarak okuyucu sayısı da artmış, bilgi toplumsallaşmaya başlamıştır.

Kitaplar günümüzde de ilgi gören bilgi kaynaklarıdır. Ancak özellikle internet ve iletişim teknolojilerindeki gelişmeler sayesinde artan bilgi ihtiyacı, geçmişte olduğu gibi, yenilikleri de beraberinde getirmiştir. İşte bu yeniliklerden biri olan elektronik kitap (e-kitap), her ne kadar bazı kesimlerde “kitabın yerini alacak mı?” endişesi uyandırıyor olsa da yaşadığımız yüzyılın vazgeçilmezleri arasında yerini almış durumdadır.

Yeni Yüzyılın Kitabı: E-KİTAPLAR

Bilgi ihtiyacımızı daha çabuk ve kolay karşılayan e-kitaplar, okuma alışkanlıklarını da değiştirmektedir.E-kitap, bir ya da birkaç basılı kitabın sayısallaştırılmasıyla elde edilen ya da bütünüyle elektronik ortamda üretilen bir içeriğin, masaüstü bilgisayar, ekranı bulunan elde taşınabilir aygıt veya özel tasarlanmış  elektronik kitap okuyucu donanımda görüntülenebilir, erişilebilir, yayınlanabilir şekilde bulunan ve kullanılan yazılımla sağlanan zengin metin özellikleri ile (kitap ayracı ekleme, metin işaretleme, not alma gibi) geleneksel okuma sırasında yapılan işlevlerin de gerçekleştirilebildiği elektronik biçimdir.

E-kitabı okumak için dosya, yazılım ve donanımdan oluşan bir kombinasyonun olması gerekir. Buna göre her elektronik metin e-kitap sayılamaz. Literatürde dijital kitap ve elektronik kitap kavramları eşanlamlı gibi kullanılıyorsa da elektronik kitap, içeriği ve görüntüleme teknolojisi (yazılım ve donanım) ile dijital kitaptan ayırt edilebilir olmalıdır. Dijital kitap, yazılımın sağladığı metin içinde arama ve okumayı kolaylaştırıcı birçok özelliğin bulunmaması ve özel bir yazılım ve donanıma ihtiyaç duyulmadan da bilgisayar aracılığıyla okunabilir olması ile e-kitaptan farklıdır.

Okuma ve bilgi edinme deneyimini köklü biçimde değiştiren e-kitap teknolojisi gelişimini sürdürmektedir. Bu noktada iki güncel kavramdan söz edebiliriz: Z-kitap (zenginleştirilmiş kitap) ve etkileşimli e-kitaplar. Fatih Projesi ile birlikte gündeme gelen kitaplar, Millî Eğitim Bakanlığı, Talim ve Terbiye Kurulunca onaylanarak okutulan ders kitaplarının; öğretim programları esas alınarak, animasyon, video, ses, fotoğraf, harita, grafik, tablo, simülasyon gibi ögelerle etkileşimli hâle getirilmesi ile oluşturulmaktadır. Etkileşimli e-kitaplar ise içerik ve teknoloji farklılığı nedeniyle diğerlerinden ayrılıp “kullanıcı ve dijital kitabın karşılıklı olarak etkileşime geçtikleri; dijital kitabı oluşturan öğelerin kendi aralarında ve çevresi ile iletişiminin yanı sıra diğer kullanıcılarla etkileşim halinde oldukları, birçok iletişim kanalının bir arada kullanılabildiği dijital kitaplar” olarak tanımlanmaktadır.

Elektronik yayıncılığın gelişmesiyle birlikte başlangıçta yalnızca akademik çevrelerde ilgi gören e-kitap, özellikle gençler ve eğitimde kullanılmasının yaygınlaşmasıyla da öğrenciler tarafından daha sık kullanılmaya başlamıştır. Ayrıca üç bileşenden oluştuğunu düşündüğümüzde e-kitap, yayıncılık sektörünü de teknolojik bir değişim ve gelişime zorlamıştır. Elektronik yayıncılık, geleneksel yayıncılıktaki baskı, cilt, dağıtım ve depolama gibi işlemlerin getirdiği maliyetleri ortadan kaldırırken, yazılım ve donanımın etkisiyle teknolojiye dayalı üretim, tasarım, paylaşım, sanal ortama özgü telif hakları yönetimi ve pazarlama gibi faaliyetlerleyeni maliyetler doğurmaktadır. Ayrıca e-kitap, yayıncılık sektörünün; teknoloji firmaları, yazılım üreticileri, donanım üreticileri, gsm şirketleri ile e-kitapların dağıtımında web sitesi üzerinden ücretsiz erişim veya farklı abonelik ya da satın alma modelleriyle hizmet veren e-kitap sağlayıcıların da aralarında bulunduğu farklı sektörlerle işbirliğini de zorunlu kılmıştır.

Yayın dünyasının bütün unsurlarının alışkanlıklarını ve uygulamalarını etkileyen ekitapların sağladığı başlıca avantajlar şunlardır:

* Yazarlar, e-kitapla eserlerini kişisel olarak ya da dijital yayıncılar aracılığıyla, daha kolay biçimde daha
fazla okuyucuya (dünya çapında) sınırsız sayıda ulaştırabilirler. Yazarlar için e-kitap, ücretsiz ve/veya daha
ucuz bir pazarlama aracıdır.

* Okurlar, e-kitap okuyucu donanımlarla binlerce kitabı yanında taşıyabilir. Bu cihazların görme engelli
veya görme kusuru olan okurlar için sesli okuma ve yazı boyutu gibi metin özelliklerinde değişikliklere izin vermesi mümkündür.

* E-kitaplar, üretim maliyetlerini düşürerek okura yansıyan kitap fiyatlarının azalmasını sağlar. E-kitap, okurların taşıma zorluğu ve depolama sorunu yaşamadan, istediği zaman bulunduğu mekândan, sınırsız sayıda güncel bilgiye erişimini sağlar.

* E-kitap, okurlarının bilgi ve iletişim teknolojisi kullanma becerilerini geliştirir. Geleneksel okuma
alışkanlıklarının (not alma, altını çizme, kitap ayracı ekleme vb.) elektronik ortamda gerçekleştirilmesine imkân verir. Ayrıca sağladığı çoklu ortam öğeleriyle okurlarına yeni okuma alışkanlıkları kazandırır.

Yeni Yüzyılın Kitabı: Elektronik Kitaplar

Geleneksel yayıncılıkta baskısı tükenmiş yayınlar e-kitap formatında çok düşük maliyetlerle yeniden yayın hayatına kazandırılabilir. Basımı, dağıtımı ve depolaması masraflı olan büyük kitap serilerinin e-kitap olarak yayınlanması yayıncılar için büyük kolaylık sağlar. Eğitim sektöründe e-kitap kullanımı hem öğrenme hem de öğretme sürecinin hızlanmasına katkıda bulunmuştur. E-kitapların yanı sıra metni destekleyen görsel ve işitsel öğeleriyle z-kitap ve çok yönlü etkileşimi (kullanıcılar, e-kitaplar, çevre ve web) olanaklı kılan etkileşimli e-kitap sayesinde öğrenme alışkanlıkları değiştirmektedir. Elektronik kitaplar öğrenciye çeşitli yararlar sunmaktadır. Bunlar güncelleme, taşınabilme, basım, dağıtım, erişim ve arşivleme kolaylığı ile e-kitap okumak için kullanılan yazılımların sağladığı metinsel işlemleri yapabilme ile çoklu ortam desteği olmaktadır. Bunun yanında bazı alışkanlıklar, okuma zorluğu, farklı konularda ve yeterli sayıda e-kitap olmaması, e-kitap okumada yardımcı ekipmana ihtiyaç duyulması, bireylerin teknolojik araçları ve yazılımları kullanmadaki beceri yetersizlikleri ve uygun hazırlanmayan e-kitaplar da kullanımı sınırlandırmaktadır. Araştırmalar sonucunda ise öğrencilerin;

1. tercihlerinin alışkanlıklar ve sağlık sorunları nedeniyle basılı materyalden yana olduğu, fakat ek maliyet getirmesi, taşınabilirlik ve çoklu ortam desteğinin olmaması gibi nedenlerle kullanmaktan kaçındıkları ve nadiren kullandıkları,

2. tercihlerinin gezinti kolaylığı, alışkanlıklar, oturuş rahatlığı, çoklu ortam desteği nedeniyle bilgisayardan yana olduğu fakat taşınabilirlik sorunu nedeniyle kullanmadan kaçındıkları ve zaman zaman kullandıkları,

3. tercihlerinin tablet bilgisayarlar olmasına rağmen taşınabilirlik, tüm kitapların içinde olması, ek maliyet gerektirmemesi, zorunda oldukları ve çoklu ortam desteğinin olması yönleriyle tercih ettikleri, sağlık sorunları, metinsel işlemlerin etkin kullanılamaması ve alışkanlıklar nedeniyle kullanmaktan kaçındıkları fakat çoğu zaman kullandıkları ortaya çıkmıştır. Yeni yüzyılın kitabı elektronik kitap.

Eğitime sunduğu katkıları da düşündüğümüzde, özellikle çocuklar, ilköğretim çağındaki öğrenciler ve teknolojiye yatkın e-kitap okuma becerisine sahip gençler (dijital yerliler), üniversite öğrencileri ve akademisyenler ağır ve pahalı basılı kitaplar yerine e-kitap kullanmayı tercih ediyorlar. Geleneksel okuma alışkanlığına bağlı, teknolojik becerileri öğrenmeye çalışarak yenilikleri takip edenler (dijital göçmenler) ile ileri yaşlardaki yetişkinler de erişim, okuma ve taşıma kolaylığı nedeniyle alışkanlıklarını geride bırakıp e-kitap okuyorlar.

Ülkemizde e-kitap alanındaki gelişmelere değinirsek; henüz emekleme aşamasında olmamıza rağmen gerek yayıncılar gerekse okuyucular e-kitapları takip etmekte ve dünyada yaşanan gelişmeleri artık korku senaryoları üretmek yerine ilgi ve merakla izlemekteler.Yeni Yüzyılın Kitabı: E-KİTAP..

Sonuç olarak ülkemizde e-kitaplara olan talep; tablet bilgisayar, akıllı telefon ve göz yormayan e-mürekkep teknolojisiyle geliştirilmiş e-kitap okuyucu kullanımının yaygınlaşması ve daha cazip fiyatlarla satışa sunulması, e-kitaplardaki KDV oranının %8’e indirilmesiyle az da olsa satış fiyatlarının düşmesi, e-kitap satış sitelerinin çoğalması, Fatih Projesi kapsamında eğitimde e-kitap kullanılmasıyla artmıştır.

Okuyucular açısından ise talep artmış olsa da, yazar ve yayıncıların telif haklarına ilişkin endişeleri ortadan kaldırılmadan yani teknik ve yasal anlamda yeterli düzenlemeler yapılmadan e-kitapların dünyadaki gelişimine paralel hızda değişim göstermemiz şimdilik mümkün görünmemekle birlikte, buna ayak uydurmamız gerektiğini kabullenmek durumdayız.

Yorumlar & Görüşler

Daha önce yorum gönderilmemiş. İlk yorumlayan siz olun!

Yorumunu Gönder

Son Yazılanlar