Öğrenci İlk Türk İslam Devletlerinde Bulunan Divanlar Meslekleri

Konusu 'Eğitim Desteği' forumundadır ve Ceren tarafından 29 Eylül 2018 başlatılmıştır.

  1. Ceren

    Ceren Süper moderatör

    Katılım:
    4 Kasım 2014
    Mesajlar:
    2.247
    İlk Türk İslam Devletlerinde Bulunan Divanlar Meslekler

    İslamiyet öncesi Türk devletlerinde siyasi, askerî, kültürel ve ekonomik meselelerin görüşülüp karara bağlandığı toy (kurultay) adı verilen meclislerin yerini, ilk Türk İslam devletlerinde divan adı verilen ve Bakanlar Kurulu gibi farklı dairelerden oluşan bir kurum alırdı. Bu divanların birleşmesiyle oluşan Divan-ı Saltanat’ın (büyük divan) başında hükümdarın birinci derecede yardımcısı olan vezir bulunurdu, devlet işleri bu divanda görüşülüp karara bağlanıyordu. Karahanlılarda vezire yuğruş, Gaznelilerde ise hâce-i büzürg adı verilirdi. Vezirin atamasını ise bizzat hükümdar kendisi yapıp, Ayrıca vezirlerin emrinde bugünkü kabine sistemine benzer bir de divan vardı.

    İlk Türk İslam Devletlerinde Bulunan Divanlar

    Karahanlılar


    Divan-ı Ali Başkanı vezir olan bu divanda devlet ile ilgili meseleler görüşülüp karara bağlanırdı.

    Divan-ı Tuğra (İnşa) Devletin iç ve dış yazışmalarıyla ilgilenen bu divanın başındaki görevliye Tuğraî denilirdi.

    Divan-ı İstifa Mali işlerden sorumluydu. Bu divanın başında agıcı bulunurdu.

    Divan-ı İşraf Devletin mali ve idari işlerini denetleyen bu görevliye müşrif denilirdi.

    Divan-ı Arz Ordunun genel işlerini yürütürdü. Bu divanın başındaki görevliye arız denilirdi.


    Gazneliler

    Divan-ı Vezaret Vezirin başkanlığındaki bu divan, genel idari işlere ve mali işlere bakardı.

    Divan-ı Risalet İç ve dış yazışmaları yöneten divandır. Bu divanın başındaki kişiye sahibi divan-ı risalet adı verilirdi.

    Divan-ı İstifa Devletin mali işlerine bakan bu divanın başında müstevfi vardı.

    Divan-ı İşraf Devletin gizli haber alma dairesi gibi çalışmakla birlikte, devletin mali ve idari işlerini denetlerdi. Bu divanın başkanına müşrif denilirdi.

    Divan-ı Arz Bu divan, askerlik işlerini yürütürdü. Başkanı emir-i arız dı.

    Büyük Selçuklular

    Divan-ı Âla (Büyük Divan) Devlet meselelerinin görüşüldüğü bu divanın başkanı vezirdi.

    Divan-ı Tuğra (İnşa) Devletler ve eyaletlerle ilgili yazışmaları yöneten bu divanın başındaki görevliye münşi veya tuğraî denilirdi. Bunlar Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilen bilgin kişilerdi.

    Divan-ı İstifa Devlet hazinesinin gelir ve giderlerini takip eden divandı. Başında müstevfi bulunurdu.

    Divan-ı İşraf Devletin mali ve idari işlerini teftiş ederdi. Bu divanın başındaki görevliye müşrif denilirdi.

    Divan-ı Arz (Ceyş) Askerlikle ilgili bütün işlerle ilgilenen bu divanın başındaki görevliye arız denilirdi.